Column: “Tussen vervuilde woning en verwaarloosde zorg”

Ik las het bericht over Intermaris, dat naar de rechter stapt om toegang te krijgen tot een zwaar vervuilde huurwoning in Hoorn. Een woningcorporatie die via juridische weg schoonmaak en onderhoud wil afdwingen. Op papier is dat een kwestie van huurrecht, leefbaarheid en veiligheid. Maar achter zo’n voordeur zit zelden alleen vuil.

Daar zit vaak ook schaamte. Onmacht. Een lichaam dat niet meer wil. Een hoofd dat al maanden of jaren op slot zit. Een mens die te lang alleen heeft gestaan.

Natuurlijk moet een woning schoon en veilig zijn. Voor de bewoner, voor buren en voor de woningcorporatie. Maar ik vraag mij af hoe vaak Nederland pas in beweging komt wanneer de stank door de kieren komt. Pas als buren klagen. Pas als de woningcorporatie niet meer naar binnen kan. Pas als de rechter eraan te pas moet komen.

Niet de rommel is het probleem

Ik weet niet wat er precies in deze Hoornse woning speelt. Dat hoeft ook niet. Het punt is groter dan één adres. Zwaar vervuilde woningen zijn vaak het eindstation van een probleem dat veel eerder had moeten worden gezien. Niet door de deurwaarder, niet door de rechter, maar door zorg, begeleiding en een overheid die haar mensen niet laat verdwijnen.

De afgelopen jaren is de geestelijke gezondheidszorg steeds verder onder druk gezet. Onder kabinetten-Rutte werd gesproken over doelmatigheid, hervorming en eigen verantwoordelijkheid. Het huidige kabinet doet daar in feite een schep bovenop met nieuwe financiële drempels en ingrepen in de zorg. De taal klinkt bestuurlijk, maar de gevolgen zijn rauw.

Wie psychisch vastloopt, komt op een wachtlijst. Wie op een wachtlijst staat, moet zichzelf zien te redden. Wie zichzelf niet meer kan redden, raakt zijn dagritme kwijt. Daarna zijn baan, netwerk, administratie, woning. En dan heet het ineens overlast.

De voordeur als grens van het systeem

Ik vind het wrang dat Nederland steeds beter wordt in ingrijpen achteraf. Een woningcorporatie naar de rechter. Een gemeente die handhaaft. Een schoonmaakploeg in beschermende kleding. Een dossier dat wordt gesloten zodra de woning weer toonbaar is.

Maar een schoon huis is nog geen hersteld mens.

De werkdruk in de ggz is enorm. Personeelstekorten zijn structureel. Instellingen hebben moeite om mensen vast te houden. Er zijn te weinig plekken voor opvang, begeleiding en behandeling. Professionals doen wat zij kunnen, maar ook zij vallen om in een systeem dat te veel vraagt en te weinig ruimte geeft.

Ondertussen wordt van familie, buren en wijkteams verwacht dat zij het opvangen. Dat klinkt sociaal, maar is vaak gewoon verschuiven van verantwoordelijkheid. De samenleving wordt dan het vangnet, terwijl de overheid de gaten erin knipt.

Bezuinigen op zorg kost meer dan geld

Ik geloof niet dat bezuinigen op de ggz werkelijk geld bespaart. Het verplaatst de rekening. Naar woningcorporaties. Naar gemeenten. Naar politie. Naar spoedeisende hulp. Naar werkgevers. Naar buren die jarenlang naast een situatie leven die steeds verder ontspoort.

En vooral naar de mensen zelf.

Wie mentaal ziek is, heeft geen behoefte aan een systeem dat zegt: sluit maar achteraan. Die heeft iemand nodig die aanbelt voordat het te laat is. Iemand die niet alleen vraagt of de huur is betaald, maar ook of het leven nog lukt.

De zwaar vervuilde woning in Hoorn zou daarom niet alleen een zaak voor de rechter moeten zijn. Het zou een spiegel moeten zijn. Dit is wat er gebeurt wanneer zorg te laat komt. Dit is wat er gebeurt wanneer politiek psychische nood behandelt als kostenpost. Dit is wat er gebeurt wanneer mensen tussen wal en schip vallen en niemand nog eigenaar is van hun probleem.

Ik hoop dat die woning wordt schoongemaakt. Maar nog meer hoop ik dat Nederland eindelijk ziet wat er onder die vervuiling ligt.

• Bronnen
• Westfriesland Praat berichtte dat Intermaris via de rechter toegang wil tot een zwaar vervuilde huurwoning in Hoorn voor schoonmaak en onderhoud.
• De NZa meldde dat wachttijden in de ggz lang blijven en dat veel mensen niet binnen de Treeknorm worden geholpen.
• Het Trimbos-instituut beschreef dat de wachttijden in de ggz de afgelopen jaren zijn toegenomen en hardnekkig blijven.
• MIND waarschuwde in 2026 dat bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid mensen met psychische klachten extra raken.

Henk Prins
Ik schrijf mijn columns op persoonlijke titel
Meer van mij op hbpmedia.nl