Terwijl de huidige woningmarkt voor starters nagenoeg op slot zit, groeit de roep om bewezen concepten uit het verleden. De ‘premie A woning’ uit de jaren 80, destijds de ruggengraat van de sociale koopsector, wordt door experts en woningzoekenden steeds vaker aangehaald als een gemist instrument in de strijd tegen het woningtekort.
In de jaren 80 was de premie A woning hét symbool voor de bereikbaarheid van een eigen huis. Het was een systeem waarbij de overheid directe financiële steun bood aan kopers met een lager inkomen. Wie een dergelijke woning kocht, ontving gedurende een aantal jaren een jaarlijkse bijdrage in de exploitatiekosten. Hierdoor werden de maandlasten kunstmatig laag gehouden, waardoor ook de bakker en de verpleegkundige een nieuwbouwhuis konden financieren.
Wat was de premie A woning precies?
De premie A regeling was een vorm van objectsubsidie. De woningen moesten voldoen aan strikte voorwaarden wat betreft oppervlakte, kwaliteit en maximale stichtingskosten. In ruil voor deze soberheid kreeg de koper een forse subsidie die over een periode van tien tot vijftien jaar langzaam werd afgebouwd. Het idee was simpel: naarmate het inkomen van de koper door de jaren heen steeg, nam de overheidssteun af.
Dit systeem zorgde voor een enorme bouwstroom. Complete woonwijken in steden als Almere, Purmerend en de groeikernen rondom Rotterdam zijn opgetrokken uit deze kenmerkende, vaak wat uniforme rijtjeshuizen. Hoewel critici destijds klaagden over de ‘eenheidsworst’, boden deze huizen wel een stabiele basis voor een hele generatie jonge gezinnen.
Starterslening versus Premie A
Vandaag de dag moeten starters het doen met de Starterslening. Hoewel dit instrument helpt om het gat tussen de maximale hypotheek en de koopprijs te overbruggen, zijn er fundamentele verschillen met de oude premie-woningen.
De Starterslening is in feite een extra lening die uiteindelijk terugbetaald moet worden, inclusief rente. Het verlaagt de drempel om een huis te kopen, maar verlaagt niet de fundamentele prijs van de woning. De premie A woning deed dat indirect wel door de maandlasten direct te subsidiëren vanuit de staatskas, zonder dat er sprake was van een terugbetalingsverplichting van de ontvangen subsidiebedragen.
De belangrijkste verschillen op een rij:
- Schuldopbouw: Een Starterslening is een extra schuld; de premie A was een gift.
- Bouwstimulans: Premie A stimuleerde direct de nieuwbouw (aanbod); de Starterslening stimuleert vooral de koopkracht (vraag), wat prijzen soms juist opdrijft.
- Zekerheid: De premie A gaf jarenlang zekerheid over de netto maandlasten, ongeacht de marktrente op dat moment.
Is een terugkeer haalbaar?
De vraag is of een terugkeer naar het premiesysteem de oplossing is. De huidige bouwkosten zijn door strenge duurzaamheidseisen en materiaalprijzen vele malen hoger dan in 1984. Een premie A woning van nu zou een enorme greep uit de rijksbegroting vereisen.
Toch biedt het verleden een belangrijke les: zonder directe overheidsbemoeienis met de prijs en financiering van instapwoningen, blijft de markt voor starters een onneembare vesting. De Starterslening is een nuttig pleistertje, maar de premie A woning was de medicijnkast die daadwerkelijk nieuwe wijken uit de grond stampte. Voor wie nu noodgedwongen bij zijn ouders woont, klinkt de ‘eenheidsworst’ uit de jaren 80 als een luxe die onbereikbaar is geworden.
Henk Prins
Ik schrijf mijn columns op persoonlijke titel
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Wij hebben 12 jaar in een premie A woning gewoond, nieuw gekocht toen onze 2 dochters tieners werden zijn we verhuisd naar een grotere woning, ik ben voorstander van de terugkeer van deze vorm en afschaffing van de starterslening