De discussie over woningbouw in Hoorn raakt allang niet meer alleen Hoorn. Steeds duidelijker wordt dat een deel van de Hoornse politiek verder kijkt dan de eigen gemeentegrenzen. Niet omdat daar nog zoveel ruimte ligt, maar juist omdat die ruimte binnen Hoorn beperkt is. En dan komt onvermijdelijk de vraag op tafel: hoe lang blijven zeven West-Friese gemeenten nog doen alsof zij allemaal los van elkaar hun toekomst kunnen bepalen?
Hoorn drukt steeds zwaarder op de regio
Ik zie Hoorn al jaren groeien. De stad trekt voorzieningen, verkeer, bedrijven, woningzoekenden en bestuurlijke aandacht naar zich toe. Dat is logisch, want Hoorn is de grootste stad van West-Friesland en heeft een centrumfunctie. Maar die groei legt ook een steeds grotere stempel op buurgemeenten.
Wanneer Hoorn nieuwe woonwijken wil bouwen op of nabij grond van andere gemeenten, wordt zichtbaar waar het schuurt. De woningnood is groot, de ruimte is schaars en de belangen lopen door elkaar. Wat voor Hoorn een logische uitbreidingsrichting lijkt, kan voor een buurgemeente voelen als aantasting van landschap, identiteit of eigen ontwikkelruimte.
Het oude proefballonnetje was zo gek nog niet
Jaren geleden werd al eens het idee geopperd om de zeven West-Friese gemeenten samen te voegen tot één Gemeente West-Friesland. Onder meer D66 liet daar toen een proefballonnetje over op. Een meerderheid kwam er niet. Gemeenten houden nu eenmaal graag vast aan hun eigen naam, raad, college en geschiedenis.
Toch denk ik dat het idee minder vreemd is dan toen werd voorgesteld. Sterker nog: de ontwikkelingen van nu maken de gedachte actueler. Eén gemeente West-Friesland zou sterker kunnen staan richting Den Haag, provincie en regio. Zeker bij grote dossiers als woningbouw, bereikbaarheid, bedrijventerreinen, energie, zorg en onderwijs.
Voordelen van één gemeente
Een fusie kan bestuurlijke kracht opleveren. In plaats van zeven gemeenten die elk afzonderlijk plannen maken, kan één gemeente een duidelijke regionale koers bepalen. Dat kan helpen bij de verdeling van woningbouw, het aanwijzen van bedrijventerreinen en het beschermen van open landschap.
Ook financieel kan schaalvergroting voordelen hebben. Grotere gemeenten hebben vaak meer ambtelijke capaciteit, meer specialistische kennis en meer slagkracht bij complexe dossiers. West-Friesland zou als één blok serieuzer worden genomen in Den Haag. Niet als verzameling kleinere gemeenten, maar als regio met massa.
Voor inwoners kan het bovendien eerlijker worden. Woningzoekenden, ondernemers en verenigingen leven niet binnen bestuurlijke lijntjes. Zij bewegen door de hele regio. Bestuur zou daarbij kunnen aansluiten.
Nadelen zijn er ook
Toch is een fusie geen wondermiddel. Het grootste risico is afstand. Hoe groter de gemeente, hoe groter de kans dat inwoners het gevoel krijgen dat besluiten verder van hen af worden genomen. Een inwoner van Andijk, Hoogwoud of Venhuizen wil niet het idee krijgen dat alles voortaan vanuit Hoorn wordt bepaald.
Ook de lokale identiteit staat onder druk. West-Friese dorpen hebben een eigen karakter. Dat verdwijnt niet door een fusie, maar bestuurlijk kan het wel minder zichtbaar worden. Daarnaast kost een herindeling veel tijd, geld en energie. Nieuwe systemen, nieuwe raden, nieuwe werkprocessen en nieuwe politieke verhoudingen leveren jarenlang gedoe op.
Misschien niet met alle zeven
Ik verwacht niet dat één grote Gemeente West-Friesland morgen wordt opgericht. Daarvoor ligt het onderwerp te gevoelig. Maar op langere termijn lijkt een herindeling bijna onvermijdelijk. Misschien gaan Hoorn, de SED-gemeenten en Medemblik ooit samen verder. Opmeer en Koggenland zouden dan kunnen kijken richting Dijk en Waard.
Dat scenario zal niet iedereen bevallen. Toch is niets doen ook een keuze. En als Hoorn blijft groeien, terwijl ruimte vooral buiten Hoorn ligt, komt de fusievraag vanzelf terug. De kaart van West-Friesland ligt dan opnieuw op tafel.
Henk Prins
Ik schrijf mijn columns op persoonlijke titel
Meer van mij op hbpmedia.nl
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
