MEDEMBLIK, 30 april 2026 – Het voormalige stoomgemaal Vier Noorder Koggen in Medemblik staat zaterdag 9 en zondag 10 mei opnieuw in het teken van stoom, waterbeheer en techniek. Tijdens de landelijke Molen- en Gemalendagen brengt het Nederlands Stoommachinemuseum de hoofdstoommachine van het gemaal onder stoom.
Bezoekers krijgen daarmee een beeld van de manier waarop West-Friesland eeuwenlang de strijd tegen het water voerde. Niet alleen molens, maar ook gemalen speelden daarin een belangrijke rol. Waterafvoer was en is van groot belang om polders droog en bewoonbaar te houden.
Geschiedenis van water en stoom
Het Nederlands Stoommachinemuseum is gevestigd in het voormalige stoomgemaal Vier Noorder Koggen aan de Oosterdijk in Medemblik. Het gemaal dateert uit 1869 en biedt sinds 1985 onderdak aan het museum.
Tijdens de Gemalendagen kunnen bezoekers zien hoe stoomkracht vroeger werd ingezet voor de bemaling. De draaiende machines laten zien hoe techniek in de negentiende eeuw een nieuwe fase inluidde in het waterbeheer. Tot die tijd waren vooral boezem- en poldermolens belangrijk voor het reguleren van het waterpeil.
Vanaf de zestiende eeuw werden molens gebruikt om overtollig water uit de polders af te voeren. In de negentiende eeuw namen stoomgemalen die taak steeds vaker over. Zij waren minder afhankelijk van wind en konden daardoor betrouwbaarder worden ingezet.
Nieuwe expositie over 500 jaar waterbeheer
In het bezoekerscentrum van het museum is een nieuwe expositie ingericht over het gemaal en het waterbeheer in de afgelopen 500 jaar. Bezoekers maken daar kennis met de ontwikkeling van molens, gemalen en andere waterwerken.
De expositie laat zien hoe inwoners van West-Friesland zich al eeuwen inspannen om droge voeten te houden. Daarbij wordt ook duidelijk welke betekenis het stoomgemaal Vier Noorder Koggen heeft gehad voor de regio.
Baggermolen Vooruit ligt onder stoom
Naast het gemaal is ook de museumhaven onderdeel van het programma. Daar ligt de kolengestookte emmerbaggermolen Vooruit onder stoom. Bezoekers kunnen aan boord stappen en zien hoe de bemanning vroeger werkte en leefde.
Baggermolens waren belangrijk voor het op diepte houden van waterwegen en speelden daarmee eveneens een rol in de Nederlandse waterhuishouding. Tijdens het bezoek wordt uitgelegd hoe baggeren vroeger in zijn werk ging en waarom dat noodzakelijk was.
Museum ook later onder stoom
Het Nederlands Stoommachinemuseum is gevestigd aan de Oosterdijk 4 in Medemblik. Het museum is geopend van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur.
Ook in het Hemelvaartsweekend en tijdens de Pinksterdagen is het museum onder stoom. Meer informatie is te vinden via de website van het museum.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
