ENKHUIZEN, 13 mei 2026 – Het Zuiderzeemuseum heeft dinsdag 12 mei de tentoonstelling Met nieuwe ogen geopend. De expositie laat zien hoe de geschiedenis van de Zuiderzee hedendaagse kunstenaars, ontwerpers en makers blijft inspireren. De tentoonstelling is tot en met 30 augustus 2026 te zien in het Schathuys van het museum.
Met Met nieuwe ogen viert het Zuiderzeemuseum twintig jaar opdrachtgeverschap en de aankoop van kunst en design. Sinds 2006 geeft het museum actief opdrachten aan hedendaagse kunstenaars. Daarmee vervult het museum naar eigen zeggen een pioniersrol binnen de museumsector.
In de tentoonstelling is een selectie te zien van werken die in de afgelopen twintig jaar zijn ontstaan. Het gaat onder meer om werk van fotograaf Hendrik Kerstens, modeontwerpers Viktor&Rolf en ontwerper Joost van Bleiswijk. Ook zijn bijdragen te zien van kunstenaars en ontwerpers die zich lieten inspireren door ambachten, streekdracht, water en persoonlijke verhalen uit de voormalige Zuiderzeeregio.
Nieuw werk van Nynke Koster onthuld
Tijdens de opening werd ook de nieuwste aanwinst van het museum gepresenteerd: In de stilte van de diepe waterkelder van kunstenaar Nynke Koster. Het werk staat in de binnentuin van het Schathuys en verwijst naar de historische waterkelders onder het museumcomplex.
Koster maakte een afgietsel van de bakstenen wanden van een van deze kelders. Daarbij zijn subtiele verkleuringen en de markering van het vroegere waterniveau zichtbaar gelaten. Het kunstwerk is uitgevoerd op ongeveer 65 procent van de oorspronkelijke schaal. Door materiaalgebruik en audio ontstaat volgens het museum een verbinding tussen de verborgen historische ruimte en de ervaring van bezoekers.
foto Guillaume Groen
Met het werk wordt een normaal niet toegankelijk deel van het museumcomplex zichtbaar en voelbaar gemaakt. De waterkelders vormen daarmee niet alleen een historische verwijzing, maar ook een nieuw vertrekpunt voor hedendaagse kunst.
Paneldiscussie tijdens opening
Onderdeel van het officiële openingsprogramma was een paneldiscussie met hedendaagse kunstenaars en makers. De bijeenkomst stond onder leiding van Anne van der Zwaag, director van BIG ART en OBJECT.
Van der Zwaag noemde het Zuiderzeemuseum tijdens de opening “al twintig jaar een katalysator voor kunstenaars, ontwerpers en andere creatieven die dit bijzondere stuk erfgoed opnieuw betekenis geven”.
Kunstenaar Nynke Koster, schrijver, performer en host Babs Gons en Digna Kosse van de Foodcurators gingen tijdens het gesprek in op hun inspiratiebronnen. Zij vertelden hoe zij met een eigentijdse blik naar het erfgoed van de Zuiderzee kijken.
Bij de opening waren ook veel kunstenaars aanwezig die de afgelopen twintig jaar een bijdrage leverden aan de deelcollectie van het museum. Onder hen waren Jos Kranen en Johannes Gille van het Jutterskabinet en ontwerper Sjoerd Vroonland, maker van de Rotan Chair.
Erfgoed als inspiratiebron
De tentoonstelling is opgebouwd rond verschillende thema’s. Het museum presenteert de kunstwerken naast de historische inspiratiebronnen. Thema’s zijn onder meer het water van de Zuiderzee, ambacht, streekdracht en persoonlijke verhalen.
Een van de opvallende werken is Aluminium Foil uit 2012 van fotograaf Hendrik Kerstens. Hij liet zich inspireren door zestiende-eeuwse hoofddracht voor mannen. Op de foto is een hoofddeksel te zien dat is uitgevoerd in aluminiumfolie. De vorm verwijst naar historische dracht en doet tegelijk denken aan de Volendammer hul, die al meer dan een eeuw geldt als herkenbaar beeld van het toerisme langs de Zuiderzee.
Ook de Rotan Chair uit 2009 van Sjoerd Vroonland is opgenomen in de tentoonstelling. Vroonland gebruikte pitriet, het soepele binnenste deel van de rotanstengel. Daarmee maakte hij een moderne variant op het oude ambacht van meubelvlechten, zoals dat onder meer in Noordwolde werd beoefend. Door het pitriet samen te binden met uitstekende plastic tiewraps wordt de vlechttechniek nadrukkelijk zichtbaar gemaakt.
Twintig jaar reflectiecollectie
Sinds 2006 gebruikt het Zuiderzeemuseum de eigen historische collectie actief als inspiratiebron voor hedendaagse kunst. Wat begon als een poging om het museum een nieuw imago te geven en een breder publiek aan te spreken, is uitgegroeid tot een vaste werkwijze.
Kunstenaars laten zich inspireren door Zuiderzeeambachten, gebruiken, verhalen en objecten. Vervolgens vertalen zij die naar eigentijdse kunst, vormgeving, fotografie, mode of installaties. Volgens het museum laat deze werkwijze zien dat erfgoed niet alleen naar het verleden verwijst, maar ook nieuwe betekenissen kan krijgen in het heden.
De collectie vormt daarmee een uitnodiging om met een frisse blik naar de geschiedenis van de Zuiderzee te kijken. Niet als afgesloten verhaal, maar als bron voor nieuwe interpretaties.
Designroute door het museum
Naast de tentoonstelling loopt door het Zuiderzeemuseum ook een designroute. Op meer dan vijftien locaties in ’t Zuiderzeedorp en het Schathuys is te zien hoe vormgevers en kunstenaars zich laten inspireren door de culturele geschiedenis van de Zuiderzee.
Voorbeelden zijn The Flax Project van Christien Meindertsma, geïnspireerd op het ambacht touwslaan, en stopmotionfilmpjes van Lyske Gais, gebaseerd op de herkomst van panden in ’t Zuiderzeedorp. Ook Tot stof van Studio RENS, geïnspireerd op tradities en klederdracht, maakt deel uit van de route.
Vanaf april 2026 zet het museum maandelijks een kunstwerk centraal. In mei is dat In de stilte van de diepe waterkelder van Nynke Koster. In juni volgt Woven willow van Scholten en Baijings.
De tentoonstelling Met nieuwe ogen is tot en met 30 augustus 2026 te bezoeken in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
