AMSTERDAM, 1 april 2026 – Eén op de vijf jongeren tussen de 16 en 27 jaar ziet op sociale media oproepen voor het plegen van drugs- of geweldsdelicten. Daarnaast is ruim 6 procent van deze groep zelf online benaderd voor een criminele klus. Dit blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit, Erasmus Universiteit en het NSCR.
Het onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het Onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap, werpt licht op de groeiende rol van digitale platforms bij zware en georganiseerde criminaliteit. Hierbij gaat het specifiek om delicten zoals het uithalen van drugs in havens, het plaatsen van explosieven en het plegen van plofkraken. Hoewel de fysieke sociale omgeving de belangrijkste ingang blijft tot de onderwereld, fungeren sociale media als een belangrijke versneller en facilitator. Hierdoor kunnen jongeren sneller nieuwe contacten leggen.
Lees ook: Snapchat-fightclubs baren politie zorgen
Snapchat en TikTok als ronselplek
Uit de resultaten blijkt dat tachtig procent van de jongeren nooit met dergelijke oproepen in aanraking komt. De groep die wel wordt bereikt, bestaat relatief vaak uit mannen jonger dan 21 jaar. Platforms zoals Snapchat, TikTok en Instagram spelen hierbij een prominente rol. Vooral Snapchat wordt veelvuldig genoemd als kanaal waar jongeren worden benaderd voor drugsgerelateerde opdrachten.
De aard van deze berichten is vaak misleidend of vaag. Uit analyses van Telegram-groepen en interviews met betrokkenen blijkt dat er meestal wordt gesproken over een ‘klus’ of ‘werk’, zonder direct de criminele details te vermelden. Jongeren weten daardoor vooraf vaak niet precies waar zij op reageren. Het gaat doorgaans om risicovolle taken waarvoor geen specifieke vaardigheden vereist zijn. Hierdoor blijft de drempel voor deelname laag.
Lees ook: Celstraf voor bedreiging dochter om Snapchat-foto
Vergroting van criminele mogelijkheden
Naast het werven van uitvoerders door opdrachtgevers, signaleert het onderzoek een omgekeerde trend: jongeren bieden zichzelf via sociale media aan voor het plegen van misdrijven. Hoewel de instroom in de criminaliteit meestal geleidelijk verloopt via familie, buurtgenoten of vrienden, bieden digitale kanalen de mogelijkheid om het bestaande netwerk uit te breiden. Dit gebeurt vooral wanneer het fysieke netwerk niet volstaat.
De onderzoekers benadrukken dat sociale media de criminele mogelijkheden voor zowel opdrachtgevers als gemotiveerde daders aanzienlijk vergroten. Het platform faciliteert een snelle koppeling tussen vraag en aanbod in het criminele circuit.
Lees ook: Aanslagplegers woning Medemblik kregen opdracht via Snapchat
Digitale weerbaarheid noodzakelijk
Naar aanleiding van de bevindingen concluderen de onderzoekers dat de digitale weerbaarheid van zowel jongeren als professionals in de jeugdzorg en het onderwijs versterkt moet worden. Ook wordt gepleit voor een kritische blik op de verantwoordelijkheid van technologiebedrijven. Het effectief aanpakken van de betrokkenheid van jongeren en criminaliteit op social media vereist een gecombineerde aanpak van preventie. Daarnaast is strenger toezicht op de betreffende online platforms nodig.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
