Column Henk Prins: ‘De Boeman in Blauw’

Ze staan weer langs de kant van de weg. Gele hesjes, zwaailicht aan, hand omhoog. “Rijbewijs en kentekenbewijs alstublieft.” En dan hoor je het weer van de bestuurder voor je in de rij: “Hebben ze niks beters te doen? Laat ze boeven gaan vangen!”

Het is een zin die in dit land al net zo ingeburgerd is als “Doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg.” De politie als boeman. Niet als hoeder van veiligheid, maar als irritante bromsnor die zich bemoeit met onschuldige burgers. Burgers die “alleen maar” 20 km/u te hard rijden, door rood flitsen, of bellend met één hand sturen op de snelweg. Onschuldig, toch?

Lees ook: Ingenomen rijbewijzen, boetes en rijontzeggingen bij meerdere verkeerscontroles Westfriesland

In theorie weet iedereen wel dat verkeersregels er niet voor de lol zijn. Maar zodra die blauwe arm van de wet ingrijpt, zijn we collectief onze nuance kwijt. Dezelfde mensen die klagen over straatraces in de wijk of roekeloze scooters bij het zebrapad, zijn verontwaardigd als ze zelf geflitst worden met 57 km/u in de bebouwde kom. “Het is weer kassa voor de overheid,” klinkt het dan. Alsof het om belastinginning gaat in plaats van handhaving van de openbare orde.

Verkeerscontroles zijn niet sexy. Ze halen de kranten niet. Geen klopjacht, geen wapens, geen drugsbende opgerold. Gewoon, een agent met een scanner, een bonnenboekje en een duidelijke opdracht: hou het verkeer veilig. En dat is misschien wel het grootste probleem: wij vinden verkeersveiligheid saai. Tot het misgaat.

Want laten we de cijfers er eens bij pakken. Jaarlijks vallen er in Nederland honderden verkeersdoden en tienduizenden gewonden. De meeste van die ongelukken worden veroorzaakt door snelheid, alcohol, drugs of afleiding — stuk voor stuk zaken waarop juist bij verkeerscontroles wordt gecontroleerd. Dus ja, de agent die je staande houdt omdat je zonder gordel rijdt of met een slok op achter het stuur zit, is misschien niet bezig met het oprollen van een crimineel netwerk, maar mogelijk voorkomt hij wel dat jij of iemand anders een rouwkaart op de mat krijgt.

Toch blijft dat beeld van de politie als boeman hardnekkig hangen. De media helpen daar soms ook aan mee. Elke viral video van een hardhandige arrestatie gaat rond als een lopend vuurtje — context is zelden interessant. En elke controleactie roept reacties op als: “Waarom controleren ze niet in die wijk, daar gebeurt pas echt wat.” We willen de politie als helden in de achtervolging, maar hebben geen geduld voor de handhavers die in stilte proberen de samenleving leefbaar te houden.

En dat terwijl het politiewerk op straat, ook bij verkeerscontroles, vaak het begin is van iets groters. Zakkenrollers worden soms gepakt bij een routinecontrole. Wapenbezit komt aan het licht bij een simpele staandehouding. Een drugskoerier valt door de mand bij een kapotte achterlichtcontrole. Boeven vangen begint soms met een kapotte knipperlicht. Maar ja, dat zie je niet op de bon.

Er is dus niets “onzinnigs” aan verkeershandhaving. Het is een integraal onderdeel van politiewerk. En nee, dat betekent niet dat elke boete leuk is, of dat agenten nooit fouten maken. Maar de reflex om de politie weg te zetten als geldwolf of overijverige ambtenaar is oneerlijk, gemakzuchtig en gevaarlijk.

De ironie is: de politie wordt vaak pas gemist als ze er niet zijn. Als de straat écht onveilig voelt. Als er ’s avonds niemand meer komt als je belt. Als verkeershufters hun gang kunnen gaan en jij je kinderen niet meer durft te laten fietsen. Dan schreeuwen we om handhaving. Dan willen we blauw op straat. Maar zolang de sirene niet voor jou loeit, lijkt het makkelijker om kritiek te leveren dan respect te tonen.

Het wordt tijd dat we de agent langs de weg niet langer zien als de boeman die je ochtend verpest, maar als iemand die ervoor zorgt dat je ’s avonds veilig thuiskomt. En als dat betekent dat je een keer een boete krijgt omdat je iets deed wat niet mocht — tja, dan was je dus even de overtreder. Geen slachtoffer. Geen rebel. Gewoon fout. Misschien moeten we daar ook gewoon wat normaler over doen.