De ramadan nadert opnieuw. Voor moslims wereldwijd is dit geen gewone maand, maar een periode van bezinning, zelfdiscipline en solidariteit. De ramadan herdenkt het moment waarop de Koran volgens de islamitische overlevering aan de profeet Mohammed werd geopenbaard. Het vasten staat centraal, maar de betekenis reikt verder dan het onthouden van eten en drinken alleen. Het gaat om morele zuivering, extra aandacht voor gebed en liefdadigheid, en het versterken van de band met God en de gemeenschap.
Wat wel en niet mag tussen zonsopkomst en zonsondergang
Tijdens de ramadan vasten moslims dagelijks van zonsopkomst tot zonsondergang. In die uren zijn eten en drinken niet toegestaan, evenals roken. Ook seksuele omgang is gedurende de vastenuren verboden. Na zonsondergang, wanneer het vasten wordt verbroken met de iftar, zijn deze zaken weer toegestaan tot aan de dageraad. Seksuele gemeenschap is dus niet verboden tijdens de ramadan als geheel, maar wel tijdens de vastenperiode overdag.
Naast fysieke onthouding wordt ook moreel gedrag benadrukt. Roddelen, vloeken en ruzie maken worden sterk afgeraden. Het vasten wordt gezien als een oefening in zelfbeheersing, niet alleen lichamelijk maar ook geestelijk.
Geldt het vasten voor iedereen?
Niet alle moslims zijn verplicht om te vasten. Kinderen die de puberteit nog niet hebben bereikt, hoeven niet mee te doen. Ook zieken, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en reizigers zijn vrijgesteld, mits het vasten hun gezondheid schaadt. Zij kunnen het vasten later inhalen of, indien dat niet mogelijk is, een vorm van liefdadigheid verrichten ter compensatie. Ouderen die fysiek niet in staat zijn te vasten, vallen eveneens onder deze uitzondering.
Een bijzonder kalenderjaar: ramadan twee keer in 2030
De islamitische kalender is maangebonden en telt ongeveer elf dagen minder dan de gregoriaanse kalender. Daardoor schuift de ramadan elk jaar verder naar voren. In 2030 leidt dit tot een zeldzaam fenomeen: de ramadan begint begin januari en keert eind december opnieuw terug. Dat betekent dat moslims in dat kalenderjaar twee keer de vastenmaand meemaken. Dit onderstreept hoe sterk religieuze beleving verbonden is aan een andere tijdsrekening dan de westerse kalender.
Overeenkomsten met het christelijke vasten
Het vasten is niet uniek voor de islam. Ook binnen het rooms-katholicisme bestaat een vastentijd, de veertigdagentijd voorafgaand aan Pasen. Net als tijdens de ramadan draait deze periode om bezinning, matiging en morele reflectie. Hoewel de regels minder strikt zijn en het vasten vaak symbolischer wordt ingevuld, is de onderliggende gedachte vergelijkbaar: bewust afstand nemen van dagelijkse vanzelfsprekendheden om ruimte te maken voor geloof en solidariteit.
Meer dan onthouding
De ramadan is daarmee geen maand van ontzegging alleen, maar vooral een periode van verdieping. Het vasten verbindt lichamelijke discipline met sociale betrokkenheid en religieuze toewijding. In een samenleving waarin tempo en consumptie centraal staan, vormt de ramadan voor veel moslims een jaarlijks moment van vertraging en heroriëntatie.
Henk Prins
Ik schrijf mijn columns op persooonlijke titel
Meer van mij op hbpmedia.nl
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
