Onderzoek: “Verwarmen met geothermie vaak goedkoper dan aardgas”

WEST-FRIESLAND, 17 februari 2026 – De manier waarop woningen en bedrijven in Nederland worden verwarmd, staat al jaren ter discussie. Stijgende gasprijzen, geopolitieke onzekerheden en aangescherpte klimaatdoelen maken het gebruik van aardgas steeds minder vanzelfsprekend. In dat speelveld wint geothermie — ook wel aardwarmte genoemd — terrein als serieus alternatief. Niet alleen vanwege de lagere CO₂-uitstoot, maar vooral omdat de warmtebron zelf gratis en praktisch onbeperkt beschikbaar is.

Waar aardgas moet worden gewonnen, geïmporteerd en belast, komt geothermische warmte rechtstreeks uit de ondergrond. Dat fundamentele verschil vertaalt zich op termijn in lagere en stabielere kosten voor huishoudens en bedrijven.

Wat is geothermie precies?

Geothermie maakt gebruik van warmte die diep in de aarde aanwezig is. Op enkele kilometers diepte lopen temperaturen uiteen van 60 tot meer dan 120 graden Celsius. Door warm water uit deze lagen op te pompen en de warmte via een warmtewisselaar af te geven aan een warmtenet, kunnen gebouwen worden verwarmd zonder verbranding van fossiele brandstoffen.

Na gebruik wordt het afgekoelde water weer terug in de aardlaag gepompt. Het systeem is daarmee gesloten en kan tientallen jaren functioneren. De warmtebron raakt niet op: de aarde produceert continu warmte door natuurlijke processen in de aardkern.

Gratis en onbeperkt: het economische kernpunt

Het grootste economische voordeel van geothermie is dat de energiebron zelf niets kost. Er is geen brandstof die ingekocht hoeft te worden, geen transport per schip of pijpleiding en geen afhankelijkheid van internationale markten. De kosten zitten vrijwel volledig aan de voorkant: in de boring, de installatie en de aansluiting op een warmtenet.

Zodra een geothermiebron operationeel is, bestaan de uitgaven vooral uit onderhoud, elektriciteit voor de pompen en beheer van het systeem. Dit maakt de prijs van warmte veel minder gevoelig voor schommelingen, in tegenstelling tot aardgas, waarvan de prijs direct meebeweegt met wereldwijde vraag, aanbod en politieke spanningen.

Vergelijking met aardgas: structurele nadelen

Aardgas lijkt op het eerste gezicht flexibel en betrouwbaar, maar kent structurele nadelen. Het moet worden gewonnen, vaak buiten Nederland, en is eindig. Bovendien neemt de belastingdruk op aardgas al jaren toe als onderdeel van klimaatbeleid. Daar komen kosten bij voor infrastructuur, veiligheid en afbouw van gaswinning.

Daarnaast blijft aardgas een fossiele brandstof. Bij verbranding komt CO₂ vrij, wat leidt tot hogere maatschappelijke kosten door klimaatverandering. Deze externe kosten worden steeds vaker doorberekend via belastingen en heffingen, wat gasverwarming structureel duurder maakt.

Duurzaamheid en klimaatimpact

Geothermie is vrijwel CO₂-neutraal in gebruik. Er vindt geen verbranding plaats en de uitstoot tijdens exploitatie is minimaal. Alleen bij aanleg en bouw van installaties komt CO₂ vrij, maar deze uitstoot wordt over de levensduur — vaak 30 tot 50 jaar — ruimschoots gecompenseerd.

In tegenstelling tot zon en wind is geothermie bovendien een constante energiebron. De warmte is dag en nacht beschikbaar, onafhankelijk van weersomstandigheden. Dit maakt aardwarmte zeer geschikt als stabiele basis voor warmtenetten in woonwijken en bedrijventerreinen.

Geschikt voor woningen én bedrijven

Geothermie wordt vaak toegepast in collectieve warmtenetten. Dat maakt het systeem bij uitstek geschikt voor dichtbebouwde woonwijken, glastuinbouw, zorginstellingen en industriële complexen met een continue warmtevraag. Voor individuele woningen is aansluiting op een warmtenet doorgaans efficiënter dan een eigen installatie.

Voor bedrijven biedt geothermie extra voordelen. De voorspelbare warmteprijs maakt langetermijnplanning eenvoudiger en vermindert het risico op plotselinge energiekostenstijgingen. In sectoren waar warmte een belangrijke productiefactor is, kan dit een doorslaggevend concurrentievoordeel zijn.

Kostenoverzicht: geothermie versus aardgas

Onderstaand overzicht geeft een indicatie van de kosten. Het gaat nadrukkelijk om schattingen; werkelijke bedragen verschillen per locatie, schaal en marktontwikkelingen.

Aardgas (gemiddelde woning, per jaar):

• Gasverbruik: 1.200 m³
• Kosten gas (incl. belastingen): €1.600 – €2.000
• Onderhoud cv-ketel: €150 – €250
• Totale jaarlijkse kosten: €1.750 – €2.250

Geothermie via warmtenet (gemiddelde woning, per jaar):

• Warmteafname: €900 – €1.200
• Vastrecht warmtenet: €300 – €400
• Onderhoud (collectief): inbegrepen
• Totale jaarlijkse kosten: €1.200 – €1.600

Op langere termijn wordt het verschil groter, omdat geothermie niet afhankelijk is van stijgende brandstofprijzen. Bij aardgas is juist een verdere kostenstijging waarschijnlijk door belastingen en afbouw van fossiele subsidies.

Investeringen en terugverdientijd

De keerzijde van geothermie is de hoge initiële investering. Een geothermiebron kost al snel tientallen miljoenen euro’s. Deze kosten worden echter uitgesmeerd over duizenden aansluitingen en meerdere decennia. Voor eindgebruikers vertaalt dit zich niet in hoge instapkosten, maar in een stabiel tarief via het warmtenet.

Voor gemeenten en energiecoöperaties ligt hier een belangrijke rol. Door schaalvoordelen en publieke betrokkenheid kunnen risico’s worden gedeeld en blijft warmte betaalbaar.

Betrouwbaarheid en veiligheid

Geothermie in Nederland staat onder streng toezicht. Boringen worden diep uitgevoerd, met meerdere veiligheidslagen om lekkages en aardbevingsrisico’s te voorkomen. De technologie is niet experimenteel: wereldwijd wordt aardwarmte al decennialang toegepast.

Storingen komen relatief weinig voor en hebben meestal geen directe impact op de warmtevoorziening, omdat warmtenetten vaak meerdere bronnen combineren, zoals restwarmte of tijdelijke back-upinstallaties.

Conclusie: structureel goedkoper en toekomstbestendig

Geothermie onderscheidt zich fundamenteel van aardgas doordat de warmtebron gratis, lokaal en onbeperkt is. Waar aardgas steeds duurder en schaarser wordt, biedt aardwarmte juist prijsstabiliteit en leveringszekerheid. In combinatie met de lage CO₂-uitstoot en de geschiktheid voor grootschalige toepassing is geothermie een van de meest toekomstbestendige oplossingen voor ruimteverwarming.

Hoewel de aanleg kostbaar is, wegen de voordelen op de lange termijn ruimschoots op tegen de nadelen. Voor zowel woningen als bedrijven geldt dat verwarmen met geothermie niet alleen duurzamer, maar in veel gevallen ook aantoonbaar goedkoper is dan blijven stoken op aardgas.

Henk Prins
Voorheen werkzaam als derrick/shakerman bij Transocean Deepwater / Sedco Forex. en in die hoedanigheid veel ervaring opgedaan met hoe heet de boorspoeling was als deze over de shakers kwam.