Kabinet onderzoekt verbod op thuisonderwijs

DEN HAAG, 26 mei 2026 – Het kabinet werkt aan plannen om thuisonderwijs strenger te regelen of in bepaalde gevallen te verbieden. Aanleiding is de groei van het aantal kinderen dat niet op een school staat ingeschreven, maar thuis onderwijs krijgt na een vrijstelling van de leerplicht.

Volgens recente cijfers is vooral het beroep op vrijstelling wegens richtingsbezwaren sterk toegenomen. Het aantal kinderen met zo’n vrijstelling steeg van 575 in schooljaar 2013-2014 naar 2.860 in 2024-2025. Daarbij gaat het om ouders die aangeven dat geen enkele school in de omgeving aansluit bij hun levensbeschouwelijke overtuiging.

Kabinet wil meer grip op onderwijs buiten school

Thuisonderwijs is in Nederland niet als afzonderlijke onderwijsvorm in de wet vastgelegd. In de praktijk kan het alleen plaatsvinden als een kind is vrijgesteld van inschrijving op een school. Voor de inhoud en kwaliteit van het onderwijs thuis gelden nu nauwelijks vaste eisen en er is geen structureel toezicht door de Onderwijsinspectie.

Het kabinet onderzoekt daarom verschillende routes. Een optie is het afschaffen van de vrijstellingsgrond voor ouders met richtingsbezwaren. Een andere mogelijkheid is het wettelijk regelen van thuisonderwijs als aparte sector, met duidelijke eisen en toezicht. In een Kamerbrief uit december 2025 werd die route genoemd als manier om thuisonderwijs onder voorwaarden te laten meetellen als invulling van de leerplicht.

Discussie na uitspraak Hoge Raad

De discussie kreeg extra gewicht na een uitspraak van de Hoge Raad op 21 april 2026. Volgens de Vereniging Openbaar Onderwijs zette de Hoge Raad daarmee een streep door de praktijk waarbij ouders hun kinderen vanwege religieuze bezwaren thuis houden om zelf onderwijs te geven. De organisatie pleit al langer voor afschaffing van deze vrijstellingsgrond.

Voorstanders van strengere regels wijzen op het recht van kinderen op goed en controleerbaar onderwijs. Zij vinden dat de overheid moet kunnen toetsen of kinderen voldoende onderwijs krijgen en zich sociaal kunnen ontwikkelen. Ook wordt gewezen op het risico dat kinderen buiten beeld raken.

Ouders vrezen verlies van keuzevrijheid

Tegenstanders van een verbod vinden dat ouders ruimte moeten houden om zelf onderwijs te organiseren als reguliere scholen niet passen bij hun overtuiging of pedagogische visie. De Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs pleit voor wettelijke erkenning van thuisonderwijs, maar dan met passend en proportioneel toezicht.

Daarmee draait het politieke debat niet alleen om de vraag of thuisonderwijs moet verdwijnen, maar vooral om de vraag wie bepaalt of het onderwijs voldoet: ouders, overheid of een combinatie daarvan.

Besluit nog niet definitief

Een definitief kabinetsbesluit is nog niet genomen. Wel is duidelijk dat de huidige praktijk onder druk staat. Als het kabinet kiest voor een verbod of forse beperking, kan dat grote gevolgen hebben voor gezinnen die nu via een vrijstelling thuis lesgeven.

De komende maanden moet blijken of het kabinet inzet op een harde lijn of kiest voor regulering met inspectietoezicht. In beide gevallen verandert de positie van thuisonderwijs in Nederland ingrijpend.