Opmeer onderzoekt SMR-optie maar geschikte variant ontbreekt

OPMEER, 3 december 2025 – De gemeente Opmeer heeft de afgelopen maanden intensief onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheid om binnen de gemeentegrenzen een Small Modular Reactor (SMR) te plaatsen. Dit traject volgde op meerdere moties en amendementen uit de gemeenteraad, die het college opdracht gaven om de haalbaarheid van kernenergie als lokale energiebron te verkennen. Hoewel het onderzoek waardevolle inzichten opleverde, blijkt er op dit moment geen reactorvariant beschikbaar die klein genoeg is om aan de energiebehoefte van Opmeer te voldoen.

Wat is een SMR precies?

Een Small Modular Reactor is een compacte kernreactor die aanzienlijk kleiner is dan traditionele kerncentrales. SMR’s worden modulair gebouwd, wat betekent dat ze grotendeels in fabrieken worden vervaardigd en vervolgens in onderdelen naar de locatie worden vervoerd. Daardoor kennen ze kortere bouwtijden, lagere investeringskosten, en vaak strengere veiligheidsontwerpen met passieve veiligheidssystemen die minder afhankelijk zijn van menselijke bediening.

SMR’s zijn wereldwijd in opkomst als mogelijke oplossing voor regionale energievoorziening. Ze kunnen tussen de 50 en 300 megawatt leveren, afhankelijk van het model. Voor een kleine gemeente als Opmeer betekent dit dat een reactor idealiter niet alleen veilig moet zijn, maar ook qua omvang en warmteproductie moet passen binnen lokale ruimtelijke en bestuurlijke kaders.

Onderzoek door NucleoVision

In maart 2025 stelde het college een officiële bestuursopdracht vast voor een haalbaarheidsstudie. Deze studie werd begeleid door het onafhankelijke nucleaire expertisebureau NucleoVision, dat onder meer marktconsultaties uitvoerde en technologische varianten analyseerde.

Lees ook: Opmeer onderzoekt SMR-optie maar geschikte variant ontbreekt

Op 9 september stelde het college de onderzoeksresultaten formeel vast, waarna de gemeenteraad op 18 september is geïnformeerd. Tijdens het onderzoek vroeg het college om de scope specifiek te richten op SMR-technologieën die aansluiten op Opmeers toekomstige energievraag, die relatief beperkt is vergeleken met grotere stedelijke regio’s of industriële clusters.

De conclusie uit de marktconsultatie bleek echter teleurstellend: geen van de deelnemende ontwikkelaars bood een reactor aan die klein genoeg is voor de schaal van Opmeer. De beschikbare SMR’s richten zich vooral op grotere stedelijke gebieden, energie-intensieve industrie of nationale energieprogramma’s.

Financiële haalbaarheid een belangrijk struikelblok

Naast de technische geschiktheid speelt ook de financiële kant een grote rol. Voor een gemeente met de omvang van Opmeer zijn de investeringskosten van een SMR — vaak variërend van honderden miljoenen tot meer dan een miljard euro — een enorme uitdaging. Zelfs met externe partners, zoals energiemaatschappijen of private ontwikkelaars, blijft de vraag of een reactor financieel rendabel kan worden ingezet binnen een lokale energie-infrastructuur.

De kosten bestaan niet alleen uit de bouw zelf, maar ook uit vergunningstrajecten, veiligheidseisen, exploitatie, ontmanteling en de verantwoordelijkheid voor hoogradioactief afval. Voor kleinere gemeenten is het vrijwel onmogelijk om deze lasten zelfstandig te dragen.

Daarom zou Opmeer altijd afhankelijk zijn van regionale of landelijke samenwerking, of van commerciële partijen die bereid zijn de volledige exploitatie op zich te nemen. De haalbaarheidsstudie benadrukt dat een SMR voor Opmeer alleen realistisch is binnen een groter energiecluster of in samenwerking met meerdere gemeenten.

Nieuwe ontwikkelingen: bedrijven melden zich alsnog

Hoewel het oorspronkelijke onderzoek geen geschikte reactorvarianten opleverde, heeft de aandacht vanuit Opmeer in de praktijk alsnog nieuwe beweging gebracht. In de periode na afronding van de studie hebben zich meerdere bedrijven gemeld die interesse hebben in een gesprek over mogelijke SMR-oplossingen voor kleinere gemeenten.

Het college heeft aangegeven deze partijen te willen spreken om hun technologie, schaalgrootte en ontwikkelfase te beoordelen. Of dit daadwerkelijk leidt tot een vervolgonderzoek of een concrete pilot, is nog onduidelijk. De gemeenteraad zal hierover naar verwachting later worden geïnformeerd.

Voorzichtig vervolg

De belangstelling vanuit de markt toont aan dat SMR-technologie zich nog volop ontwikkelt. Tegelijk blijft de vraag voor Opmeer bestaan of een compacte reactor technologisch, ruimtelijk en financieel realistischer wordt in de komende jaren.

Voorlopig is er geen direct toepasbare oplossing, maar met nieuwe marktpartijen die zich melden houdt de gemeente de deur voor toekomstige opties voorzichtig op een kier.