ENKHUIZEN, 1 mei 2026 – De Oude HBS aan de Westerstraat in Enkhuizen is een van die gebouwen waar de geschiedenis zichtbaar in de stenen zit. Het voormalige schoolgebouw, geopend in 1902, was destijds een belangrijke stap in de ontwikkeling van het middelbaar onderwijs in de stad. Ruim een eeuw later heeft het pand een nieuwe bestemming gekregen als woongebouw, zonder dat het oorspronkelijke karakter verloren is gegaan.
Voorbijgangers in het centrum van Enkhuizen kunnen moeilijk om het markante pand heen. De hoge ramen, de sobere bouwstijl en de ligging aan de Westerstraat herinneren aan een periode waarin onderwijs, vooruitgang en stadsontwikkeling nauw met elkaar verbonden waren. Tegenwoordig wonen er mensen die niet alleen eigenaar of bewoner zijn, maar ook beheerder van een stukje Enkhuizer erfgoed.
Een van hen is de heer Seegers, die sinds 2021 in De Oude HBS woont. Hij noemt vooral de rust, ruimte en sfeer als redenen waarom hij en zijn partner voor het pand kozen.
“Toen dit appartement te koop kwam, waren we meteen geraakt door de hoge plafonds van meer dan vier meter, de grote oude schoolramen en de prachtige vide,” zegt Seegers. “Je stapt binnen en voelt meteen de historie van een schoolgebouw dat meer dan honderd jaar oud is.”
Van schoolgebouw naar woonomgeving
De Oude HBS werd in 1902 geopend en gold in die tijd als een mijlpaal voor Enkhuizen. Het gebouw bood plaats aan hoger burgerschoolonderwijs en droeg bij aan de verdere ontwikkeling van de stad als onderwijsplaats.
De oorspronkelijke bouwstijl is sober en functioneel. Vermoedelijk werd het ontwerp gemaakt door stadsarchitect Honijk. Die ingetogen stijl is nog altijd zichtbaar in de hoofdvorm van het gebouw. In 1929 volgde een uitbreiding met een andere uitstraling, waarin invloeden van de Amsterdamse School herkenbaar zijn. Juist die combinatie geeft het pand zijn eigen karakter.
De latere herbestemming tot appartementen zorgde ervoor dat het gebouw behouden bleef. Volgens Seegers is het wonen in zo’n monument niet te vergelijken met wonen in nieuwbouw. “De sfeer, het karakter en de kwaliteit van zo’n gebouw zijn uniek. Het voelt alsof je onderdeel bent van een verhaal dat veel groter is dan jezelf.”
Onderhoud vraagt kennis en zorg
Wonen in een monumentaal pand brengt volgens Seegers ook verantwoordelijkheden met zich mee. Onderhoud is vaak complexer dan bij een gewone woning. Niet elk onderdeel kan zomaar worden vervangen of aangepast. De historische waarde van het gebouw vraagt om zorgvuldige keuzes.
“Je weet dat onderhoud specialistischer is dan bij een gewoon huis,” zegt hij. “Maar dat hoort erbij als je kiest voor wonen in een monument.”
Veel onderdelen van De Oude HBS verkeren volgens hem in goede staat, mede doordat de appartementen relatief recent zijn gerealiseerd. Toch blijven bepaalde elementen aandacht vragen. De oorspronkelijke schoolramen zijn daarvan een voorbeeld. Door hun vorm en uitstraling zijn ze beeldbepalend, maar verduurzaming is daardoor minder eenvoudig.
“Isolatie is technisch wel mogelijk, maar aanzienlijk duurder en lastiger dan bij standaardramen,” aldus Seegers.
Verduurzaming blijft grote opgave
De verduurzaming van monumenten is een terugkerend thema voor eigenaren en bewoners. Ook bij De Oude HBS spelen vragen over isolatie, energieverbruik, zonnepanelen en gasloos wonen. Zulke maatregelen raken niet alleen het wooncomfort, maar ook het historische aanzicht van het gebouw.
Volgens Seegers is daarin een duidelijke rol weggelegd voor de gemeente. Bewoners dragen bij aan het behoud van het stadsbeeld, maar hebben daarbij behoefte aan heldere informatie en een vast aanspreekpunt.
“Het is een gedeelde verantwoordelijkheid,” zegt hij. “We vinden het fijn dat er één vast aanspreekpunt is, en dat er transparantie is over toekomstig beleid. Denk aan verduurzaming, het plaatsen van zonnepanelen en het omgaan met gasloos wonen. Dat zijn geen kleine vragen voor monumenteigenaren.”
Monumentenschildje als erkenning
De gemeente reikte onlangs een monumentenschildje uit voor De Oude HBS. Daarmee wordt zichtbaar gemaakt dat het gebouw een beschermde en bijzondere status heeft. Voor bewoners voelt dat volgens Seegers als waardering.
“Dat voelt toch als erkenning,” zegt hij. “Een stukje waardering voor iedereen die in zo’n gebouw woont en het met zorg onderhoudt.”
Het schildje is niet alleen een markering op de gevel, maar ook een herinnering aan de betekenis van het pand voor Enkhuizen. De Oude HBS vertelt het verhaal van onderwijs, architectuur, herbestemming en monumentenzorg. Daarmee blijft het gebouw niet alleen bewaard, maar ook in gebruik.
Oproep aan monumenteigenaren
De gemeente roept andere eigenaren van bijzondere monumenten op om hun verhaal te delen. Wie een uniek monument bezit met een bijzondere geschiedenis, kan een aanvraag voor een monumentenschildje indienen.
Aanvragen kunnen worden gestuurd naar erfgoed@sed-wf.nl.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
