Voor het eerst complete middeleeuwse boerderij gevonden in Westerblokker

WESTERBLOKKER, 12 november 2025 – Bij een archeologische opgraving aan Westerblokker 16-18 in de gemeente Hoorn is voor het eerst in West-Friesland een complete plattegrond van een middeleeuwse boerderij gevonden. De ontdekking is uitzonderlijk: normaal worden deze houten boerderijen nauwelijks teruggevonden, omdat ze vrijwel volledig zijn vergaan in de veen- en kleibodem.

De opgraving vond plaats in opdracht van de gemeente Hoorn, als onderdeel van de voorbereidingen voor de nieuwbouwwijk Bangert & Oosterpolder. De archeologen stuitten niet alleen op een zeldzame boerderijstructuur, maar ook op een bijzonder boerderijtype dat in de regio nog nooit eerder is aangetroffen.

Zeldzame middeleeuwse vondst

In april 2025 werden al proefsleuven gegraven, waarbij diverse middeleeuwse vondsten opdoken. Dat was reden om het perceel volledig op te graven. Het gebied blijkt eeuwenlang onverstoord weiland te zijn geweest, wat de kans op goed bewaarde archeologische sporen aanzienlijk vergrootte.

Waar in eerdere opgravingen in Blokker en Zwaag vooral waterputten, kuilen, greppels en huishoudelijk afval werden gevonden, bleef de vorm van boerderijen altijd een raadsel. Archeologen spraken zelfs van “onzichtbare boerderijen”.

Deze vondst verandert dat beeld voorgoed.

Een unieke en onzichtbare boerderij wordt zichtbaar

De boerderij op Westerblokker blijkt te dateren uit de twaalfde eeuw. Archeologen troffen duidelijke paalkuilen aan: gaten die zijn gegraven voor de houten palen van de constructie. Hoewel de palen zelf verdwenen zijn, bleven de kuilen intact.

Uit de sporen blijkt dat de boerderij:

• 21 meter lang was
• 6 meter breed
• bestond uit drie ruimtes: een voorruimte, een centrale verwarmde ruimte en een stal voor maximaal acht koeien
• twee haardplaatsen had, herkenbaar aan verbrand leem

Deze driedeling komt overeen met latere langhuisboerderijen die eeuwen later in het gebied ontstonden.

Bootvormige boerderij wijst op Friese kolonisten

Het meest opvallende aan de vondst is de bootvormige plattegrond. Hierbij lopen de wanden licht gebogen, alsof het gebouw een omgekeerde boot is. Dit type boerderij werd tot nu toe vooral gevonden in:

• Drenthe
• Overijssel
• Groningen
• Friesland
• delen van Zuid-Holland en Zeeland

In het Noord-Hollandse veen- en kleigebied kwam dit type nog nooit eerder voor. De vondst in Blokker is daarom uniek.

Archeologen achten het goed mogelijk dat de boerderij is gebouwd door Friese kolonisten, of dat de bouwwijze vanuit Friesland is overgenomen. In de Middeleeuwen vormden West-Friesland en Friesland immers één gebied, tot de verovering door Floris V in 1282.

Middeleeuwse vondsten geven nieuw historisch inzicht

Tussen de sporen van de boerderij en de omliggende greppels vonden archeologen waardevolle voorwerpen die helpen bij de datering. Onder meer:

• scherven van handgevormde kogelpotten
• voorraadpotten uit het Duitse Rijnland
• een benen glis, de voorloper van de schaats
• een benen kam
• meerdere kleine zilveren muntjes, waaronder één geslagen onder graaf Willem I (1213–1222)

Rond deze tijd lijkt de boerderij te zijn verlaten. Vervolgens bleef het perceel eeuwenlang weiland, waardoor de bodem vrijwel onaangetast bleef.

Deze vondst verandert het beeld van de vroegmiddeleeuwse bewoning in West-Friesland aanzienlijk en geeft archeologen nieuwe inzichten in hoe de eerste nederzettingen in het gebied zijn ontstaan.