MEDEMBLIK, 9 maart 2026 – De lokale partij Hart voor Medemblik wil dat in de toekomst alleen lokale partijen deelnemen aan gemeenteraadsverkiezingen. Dat idee werd onlangs op televisie naar voren gebracht door Tjeu Berlijn, die stelde dat landelijke politieke partijen te veel invloed hebben op het lokale bestuur.
Volgens Berlijn richten landelijke partijen zich in gemeentelijke raden te vaak op de politieke lijn uit Den Haag, in plaats van op concrete lokale belangen. Hij vindt dat gemeentepolitiek vooral moet draaien om praktische oplossingen voor inwoners en ondernemers, zonder ideologische richtlijnen vanuit landelijke partijprogramma’s.
In zijn voorstel zouden landelijke partijen als PvdA, GroenLinks, ChristenUnie, D66, CDA en SP niet langer deelnemen aan gemeenteraadsverkiezingen in gemeenten zoals Medemblik. Het idee zou volgens hem zelfs breder moeten worden toegepast in de regio West-Friesland.
Landelijke partijen volgen volgens Berlijn Den Haag
Berlijn stelde dat raadsleden van landelijke partijen vaak gebonden zijn aan standpunten van hun partijorganisatie. Daardoor zouden lokale belangen soms ondergeschikt raken aan landelijke politieke strategieën.
Volgens hem ontstaat daardoor een situatie waarin gemeenteraadsleden minder vrij zijn om beslissingen te nemen die specifiek passen bij de lokale omstandigheden. Lokale partijen hebben volgens Berlijn meer ruimte om rechtstreeks de belangen van inwoners te vertegenwoordigen.
Hart voor Medemblik presenteert zich al langer als een partij die zich uitsluitend richt op lokale thema’s zoals woningbouw, leefbaarheid en gemeentelijke voorzieningen. In dat kader past volgens Berlijn ook het idee om de gemeenteraad volledig lokaal te organiseren.
Gevolgen voor gemeenten in West-Friesland
Als het voorstel werkelijkheid zou worden, zou dat grote gevolgen hebben voor de politieke verhoudingen in de regio. In veel West-Friese gemeenten hebben landelijke partijen momenteel een aanzienlijk aantal zetels in de gemeenteraad.
Het uitsluiten van landelijke partijen zou betekenen dat deze zetels verdwijnen of worden overgenomen door lokale partijen. Daardoor zou het politieke landschap in gemeenten als Medemblik, Hoorn, Enkhuizen, Stede Broec, Drechterland, Opmeer en Koggenland ingrijpend veranderen.
Voor bestaande lokale partijen zou dit mogelijk leiden tot een grotere rol in het bestuur. Tegelijkertijd zou het ook betekenen dat nieuwe lokale partijen kunnen ontstaan om de ruimte op te vullen die landelijke partijen achterlaten.
Kritiek en juridische vragen
Het voorstel roept ook vragen op over de uitvoerbaarheid. In Nederland hebben politieke partijen in principe het recht om deel te nemen aan verkiezingen zolang zij voldoen aan de wettelijke eisen.
Het uitsluiten van bepaalde partijen op basis van hun landelijke organisatie zou daarom juridisch ingewikkeld kunnen zijn. De Kieswet maakt momenteel geen onderscheid tussen lokale en landelijke partijen.
Critici stellen bovendien dat landelijke partijen ook lokaal actief zijn met eigen programma’s en kandidaten uit de regio. Volgens hen kunnen deze partijen juist bijdragen aan bestuurlijke ervaring en verbinding tussen lokaal en nationaal beleid.
Discussie over de rol van gemeentepolitiek
De uitspraken van Berlijn hebben in ieder geval opnieuw discussie op gang gebracht over de rol van gemeentepolitiek. Voorstanders van lokale partijen benadrukken dat gemeentebesturen dicht bij inwoners moeten staan en zich niet moeten laten leiden door landelijke politieke strijd.
Tegenstanders wijzen erop dat landelijke partijen vaak beschikken over meer expertise, beleidskennis en politieke ervaring. Zij vrezen dat het volledig verdwijnen van landelijke partijen kan leiden tot versnippering of minder bestuurlijke continuïteit.
Of het idee daadwerkelijk politiek navolging krijgt, is vooralsnog onduidelijk. Wel laat de discussie zien dat de verhouding tussen lokale en landelijke politiek in gemeenten een onderwerp blijft dat regelmatig terugkeert in het publieke debat.
Henk Prins
Ik schrijf mijn columns op persoonlijke titel
Meer van mij op hbpmedia.nl
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Naast het “”eigenbelang” van de partij Morgen is het voorstel interessant om erover na te denken. In het kort: hetgeen genoemd wordt in onder de kop discussie geeft aan wat de voordelen en de nadelen kunnen zijn. Maar die hoeven niet in alle gevallen op te gaan. Ook Haagse partijen, die nog iets van een ideologie (kortweg links/rechts) in zich hebben kunnen ook kandidaten leveren die weliswaar misschien gevormd door een “partijdiscipline”, toch veel kennis en ideeen etc hebben over lokale zaken. Waarbij idiologie voor verdelingsvraagstukken niet doorslaggevend hoeven te zijn.
Maar alleen lokale partijen….? Dan kunnen rijp en groen mee gaan doen. Er kunnen dan net zoveel partijen komen als er belangengroepen zijn. In feite is dat nu al zichtbaar. In West-Friesland is het gemiddelde van aantal fractieleden/zetels per fractie ca 2 lid/fractie. Versplintering waardoor ellelange vergadering, veel raadsvragen, korte spreektijden en vooral veel profilering.
Misschien moet in de discussie het franse-model voor de besturing van Gemeenten erbij bekeken worden. Iedere gemeente ook al met bijv maar 2000 inwoner heeft een, vaak deeltijd, burgemeester die uit de gemeente komt en relatief veel raadsleden. Die worden op persoonlijke titel gekozen. In de raad is geen politiek: met oa de voors en tegens dominant naar voren brengen. Maar gericht op consensus. En……… vooral op zaken die het dagelijks leven en de betrekkelijk korte termijn betreffen. En een klein gemeente “”apparaat”. Geen beleidsnota’s etc maar praktische voorstellen gericht op uitvoering. De lange termijn zaken worden regionaal, met een politiek bestuur. Met als controle orgaan een regioraad die er is voor legitimering. En de regio gaat over regionale zaken voor de lange termijn: zorg, onderwijs, ruimtelijke ordening etc etc. En geen “cherrypicking”” door ”onderliggende” gemeenten. Met eigen inkomsten: bijv de haagse bijdrage aan gemeenten. En 1 jaarlijkse verantwoording volgens de haagse regels. Zie het als het ultimo resultaat van de “”doorontwikkeling”” van regionale samenwerking.
Tijdens Rutte 2 is dat al geopperd door de toenmalige minister van Binnenlandse zaken. Hij noemde de (kleine) gemeenteraad dan de “Dorpsraad” De NL-dorpsraad was ook deze functie toegedacht. Maar die minister liep meteen tegen een muur aan omdat hij tevens voorstelde ook provincies samen te voegen: bijv Noord Holland en Flevoland. En dat werd niet “leuk” gevonden. Het idee was binnen 14 dagen van tafel.
In ieder geval: dit kan een gemeente niet zelf regelen maar er is een landelijke wetswijziging voor nodig. Mogelijk maken dit soort bijdragen een discussie daarover los. Wat mijn eigen partij betreft: er komen géén directieven naar ons toe vanuit Den Haag (en ook niet uit de provincie). Wij vragen er ook niet om. De landelijke politiek kan haar eigen problemen al nauwelijks bijbenen, die gaat zich ook echt niet bemoeien met 342 gemeenten en hun huishouding, elk verschillend van alle andere….