Bloed aan de pomp: De schaamteloze winstmachine van Shell en BP

Ik kijk naar de beelden van verwoesting in het Midden-Oosten en vervolgens naar mijn scherm, waar de kwartaalcijfers van Shell en BP binnenrollen. Het contrast is niet alleen pijnlijk, het is ronduit misselijkmakend. Terwijl families daar alles verliezen en de wereldvrede aan een zijden draadje hangt, proosten de bestuurskamers in Londen en Den Haag op de “gunstige marktomstandigheden”. Laten we eerlijk zijn: die “omstandigheden” zijn gedrenkt in bloed.

Het is stuitend om te zien hoe deze fossiele mastodonten elke raketinslag vertalen naar een hogere marge. Ik zie een industrie die niet opereert op basis van marktwerking, maar op basis van opportunisme in tijden van dood en verderf. Het laat precies zien hoe deze bedrijven in de maatschappij staan: ze staan er niet ín, ze staan er bovenop, terwijl ze de gewone burger de adem afsnijden met prijzen die werkelijk nergens meer op slaan.

De parasitaire aard van de fossiele reuzen

Ik vraag mij af hoe de topmannen van Shell en BP ’s nachts slapen. Het is een publiek geheim dat de olieprijs kunstmatig wordt opgejaagd door angst voor schaarste, maar de snelheid waarmee de prijzen aan de pomp stijgen vergeleken met de traagheid waarmee ze dalen, verraadt een diepgeworteld machtsmisbruik. Ik zie een sector die zijn macht over onze basisbehoeften — mobiliteit en warmte — gijzelt om de zakken van aandeelhouders te vullen. Het is een parasitaire vorm van kapitalisme die floreert bij instabiliteit.

Zij hebben de wereldwijde infrastructuur in een wurggreep. Wij hebben geen keus, wij moeten tanken om naar ons werk te gaan, en zij weten dat. Die machtspositie gebruiken ze niet om de transitie te versnellen of de consument te ontzien, maar om de laatste druppel winst uit een brandende wereld te persen.

De VVD als schildknaap van het grootkapitaal

Mijn woede richt zich echter niet alleen op de oliebedrijven. De politieke onwil in Den Haag is minstens zo stuitend. Ik zie de VVD, de partij die de mond vol heeft van “hardwerkende Nederlanders”, maar ondertussen weigert om ook maar een vinger uit te steken naar de mensen die de brandstofprijs niet meer kunnen betalen. Het is een bewuste keuze om de extreme winsten van Shell en BP niet af te romen.

Wanneer er gevraagd wordt om een solidariteitsheffing of een verlaging van de accijnzen, verschuilt de VVD zich achter technocratische smoesjes en het heilige “vestigingsklimaat”. Ik vind het een gotspe. Wat is dat vestigingsklimaat waard als de eigen bevolking wordt uitgeknepen door bedrijven die profiteren van oorlog? De weigering om deze overwinsten aan te pakken is een middelvinger naar iedereen die de eindjes aan elkaar moet knopen.

Een systeem zonder geweten

Ik trek de conclusie dat we hier te maken hebben met een moreel failliet systeem. De innige band tussen de fossiele lobby en de liberale politiek zorgt ervoor dat de gewone man de rekening betaalt voor een oorlog waar hij part noch deel aan heeft, terwijl de veroorzakers van de CO2-crisis hun fortuin zien verdubbelen.

Het is tijd dat we stoppen met deze bedrijven te behandelen als normale commerciële entiteiten. Ze gedragen zich als oorlogsprofiteurs. Zolang de VVD de hand boven het hoofd van deze multinationals houdt en weigert de brandstofprijs met een ferme ingreep te verlagen, zijn zij medeplichtig aan deze legale diefstal. Ik eis een overheid die de moed heeft om de macht van het kapitaal te breken ten gunste van de menselijkheid. Maar zolang de VVD aan het roer staat, blijft dat helaas een bittere droom. De pomp blijft een instrument van uitbuiting, gevoed door conflict en beschermd door politieke onwil.

Henk Prins

Ik schrijf mijn column op persoonlijke titel

Meer van mij op hbpmedia.nl