Koudste nacht van 2025 in West-Friesland

WEST-FRIESLAND, 26 december – West-Friesland heeft de koudste nacht van dit jaar achter de rug. In de nacht daalde de temperatuur op meerdere plaatsen tot onder de -5 graden. Door het officiële KNMI weerstation in Berkhout werd een minimumtemperatuur van -4,5 graden gemeten, waarmee officieel sprake is van matige vorst in West-Friesland. Het is de eerste keer dit winterseizoen dat deze grens wordt bereikt en daarmee voldoet deze nacht aan de meteorologische definitie van een koude winterdag.

Volgens het KNMI wordt gesproken van matige vorst wanneer de temperatuur op waarnemingshoogte daalt tot -5 graden of lager. Dat gebeurde niet alleen in De Bilt, maar ook in andere delen van het land, waaronder het noorden en oosten. In West-Friesland zorgde de combinatie van heldere hemel en weinig wind voor een sterke afkoeling van het aardoppervlak.

Eerste officiële matige vorst van het seizoen

De gemeten -5,5 graden in De Bilt betekent de eerste officiële matige vorst van deze winter. Dat is opvallend, omdat dit moment vrijwel precies samenvalt met het langjarig gemiddelde. Gemiddeld wordt de eerste matige vorst in Nederland rond 23 december geregistreerd. Daarmee verloopt deze winter tot nu toe opvallend volgens het klimatologisch patroon.

Ter vergelijking: in de vorige winter, 2024–2025, werd de eerste matige vorst pas op 2 februari gemeten. Dat was uitzonderlijk laat. Een jaar eerder, in de winter van 2023–2024, gebeurde dat op 9 januari. De winter van 2022–2023 kende juist een vroege koude periode, met op 19 november al matige vorst in De Bilt.

Regionale verschillen in West-Friesland

Ook in West-Friesland zelf werd het op meerdere plekken flink koud. Door de heldere hemel, droge lucht en weinig wind kon de temperatuur in open gebieden sterk dalen. Vooral in polders en buitengebieden werd lokaal zelfs nog iets lagere waarden gemeten dan in De Bilt. In beschutte dorpskernen bleef de temperatuur vaak net iets hoger, maar ook daar was sprake van lichte tot matige vorst, zo kwam het weerstation in Medemblik tot -2,6 graden en het weerstation in Venhuizen tot -2,7 graden

Voor agrariërs, wegbeheerders en buitensporters is dit type weer van belang. Gladde wegen, rijp op het land en bevroren sloten zijn directe gevolgen van deze nachtelijke afkoeling.

Terugblik op eerdere winters

Kijken we verder terug, dan blijkt hoe wisselend Nederlandse winters kunnen zijn. In de winter van 2020-2021 werd pas op 21 januari voor het eerst matige vorst gemeten. Daarmee kwam een uitzonderlijk lange periode zonder echte kou ten einde: 740 dagen zonder matige vorst in De Bilt.

Nog opvallender zijn de historische winters. In de strenge winter van 1962-1963 werden maar liefst 59 dagen met matige vorst geregistreerd. Ook de winter van 1947 was bijzonder koud, met 53 dagen waarop het kwik onder de -5 graden zakte. Ter vergelijking: in deze eeuw ligt het record op 21 dagen, behaald in zowel 2003 als 2010.

Wat zegt dit over de winter van 2025?

Hoewel de eerste serieuze vorst nu een feit is, zegt dat nog weinig over het verdere verloop van de winter. Statistisch gezien telt een gemiddelde winter in Nederland ongeveer tien dagen met matige vorst. Of dat aantal dit jaar wordt gehaald, hangt af van de ontwikkeling van de straalstroom en de aanwezigheid van koude luchtmassa’s uit het noordoosten.

Voor West-Friesland betekent dit dat de komende weken zowel zachte als koude perioden mogelijk blijven. De eerste vorstnacht van 2025 markeert vooral een meteorologisch meetpunt, maar is geen garantie voor een langdurige winterperiode.

Wat wel vaststaat: de winter heeft zich nu officieel laten zien.

Januari start met hogere temperaturen

Voor de winterliefhebber start 2026 niet waarop ze hadden gehoopt, de temperatuur komt zowel overdag en in de nachten niet meer onder het vriespunt, en ook neemt de jans op regen toe op 1 januari omdat de wind naar het noordwesten gaat draaien. Geen herhaling van 1 januari van dit jaar toen een zware storm over het land trok die voor veel schade zorgde.