WEST-FRIESLAND, 2 juli 2026 – Rijkswaterstaat wil de waterstand in het IJsselmeer met 13 centimeter verhogen om de zoetwatervoorraad beter op peil te houden. De maatregel is nodig doordat er via de Rijn minder water Nederland binnenkomt. In de landen waar de Rijn doorheen stroomt, waaronder Zwitserland, Frankrijk en Duitsland, valt al langere tijd minder neerslag dan gebruikelijk.
De maatregel past in het landelijke droogtebeleid. De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) schaalde op 1 juli 2026 op naar niveau 1: dreigend watertekort. Volgens Rijkswaterstaat zijn de afvoeren van de grote rivieren laag en veel lager dan gemiddeld voor deze periode van het jaar. Ook wordt verwacht dat de afvoeren de komende weken verder dalen.
IJsselmeer als nationale regenton
Het IJsselmeer en Markermeer spelen een belangrijke rol in de Nederlandse zoetwatervoorziening. Rijkswaterstaat noemt de meren de nationale regenton. Het water wordt gebruikt voor drinkwater, landbouw, natuur, industrie, scheepvaart en het doorspoelen van polders om verzilting tegen te gaan.
Ongeveer 70 procent van het water in het IJsselmeer komt via de IJssel, een aftakking van de Rijn. De hoeveelheid water wordt mede bepaald door sneeuwsmelt in de Alpen en regenval in het stroomgebied van de Rijn. Als daar weinig neerslag valt, komt uiteindelijk ook minder water Nederland binnen.
Minder water door de Rijn
De droogte speelt niet alleen in Nederland. Ook in het stroomgebied van de Rijn en de Maas is weinig neerslag gevallen. Daardoor stroomt minder water via de grote rivieren het land binnen. Tegelijkertijd neemt door warm weer de verdamping toe en stijgt de vraag naar zoet water, onder meer vanuit landbouw en natuur.
Rijkswaterstaat meldde eerder al dat waterbeheerders extra maatregelen nemen. Op het IJsselmeer en Markermeer worden hogere waterstanden aangehouden dan normaal. Ook gelden regionaal onttrekkingsverboden voor oppervlaktewater en grondwater.
Extra buffer voor droge periode
Door het IJsselmeerpeil met 13 centimeter te verhogen, ontstaat een grotere buffer voor de komende droge periode. Het water kan later worden ingezet als de vraag naar zoet water verder toeneemt of als de rivierafvoeren blijven dalen.
Het IJsselmeerpeil kan echter niet onbeperkt worden verhoogd. Rijkswaterstaat moet ruimte houden om storm, harde wind en extreme neerslag op te vangen. Bij een te hoge waterstand kunnen dijken, havens en buitendijkse gebieden extra worden belast. Volgens Rijkswaterstaat is daarom alleen de bovenste laag van het IJsselmeergebied bruikbaar als zoetwaterbuffer in droge perioden.
Gevolgen voor landbouw en natuur
De hogere waterstand moet vooral helpen om landbouwgebieden, natuurgebieden en drinkwaterbronnen langer van zoet water te voorzien. In droge perioden neemt ook het risico op verzilting toe, vooral in het westen van Nederland. Zout water kan verder landinwaarts trekken wanneer de rivierafvoer laag is.
Voor boeren kan voldoende zoet water belangrijk zijn om gewassen te beregenen. Natuurgebieden zijn afhankelijk van stabiele waterstanden om verdroging te beperken. Ook de waterkwaliteit staat onder druk door hogere temperaturen. Rijkswaterstaat wijst erop dat warm water kan leiden tot meer blauwalg en vissterfte.
Scheepvaart merkt lage waterstanden
De droogte heeft ook gevolgen voor de binnenvaart. Door lage rivierstanden kan op sommige trajecten minder vaardiepte beschikbaar zijn. Schepen moeten dan lichter worden beladen of rekening houden met beperkingen bij sluizen. Rijkswaterstaat meet de beschikbare vaardieptes en informeert de scheepvaart over de actuele situatie.
Voor het IJsselmeer zelf betekent het hogere peil niet dat alle problemen zijn opgelost. De waterstand wordt beïnvloed door neerslag, wind, rivieraanvoer en de mogelijkheid om water via de Afsluitdijk naar de Waddenzee af te voeren. Bij ongunstige wind of vloed kan spuien tijdelijk beperkt zijn.
Droogte vraagt om zuinig watergebruik
De verhoging van het IJsselmeerpeil is bedoeld om Nederland beter door een droge periode te helpen. Waterbeheerders blijven de situatie volgen. Wanneer de rivierafvoeren verder dalen of de vraag naar water blijft stijgen, kunnen aanvullende maatregelen nodig zijn.
Rijkswaterstaat, waterschappen, provincies, drinkwaterbedrijven en andere waterpartners werken binnen de LCW samen aan de landelijke waterverdeling. De actuele droogtesituatie wordt wekelijks bijgewerkt via de Droogtemonitor van het Watermanagementcentrum Nederland.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
