KOGGENLAND, 5 maart 2026 – Het Cuypers Genootschap heeft de gemeente Koggenland voor de rechter gedaagd vanwege de afwijzing van een verzoek om zes historische gebouwen aan te wijzen als gemeentelijk monument. De landelijke erfgoedorganisatie stelt dat de gemeente het verzoek onvoldoende zorgvuldig heeft beoordeeld en dat de beslissing juridisch gebrekkig is gemotiveerd.
De zaak ligt inmiddels bij de rechtbank Noord-Holland.
Volgens het genootschap gaat het om gebouwen met een duidelijke cultuurhistorische waarde. De organisatie probeert al sinds 2020 om deze panden onder bescherming van de gemeente te laten vallen.
Zes panden in Koggenland
Het verzoek van het Cuypers Genootschap betreft zes locaties in de gemeente. Het gaat onder meer om voormalige gemeentehuizen, kerken en een historisch gemaal.
De volgende panden werden voorgedragen voor bescherming als gemeentelijk monument:
- Het voormalige raadhuis van Avenhorn aan Grosthuizen 68
- Stoomgemaal De Ruyter aan de Drechterlandsedijk in Ursem
- Het voormalige raadhuis in Hensbroek aan Dorpsweg 49-51
- Het klooster Maria-Oord in De Goorn
- De rooms-katholieke kerk Onze Lieve Vrouwe van de Rozenkrans in De Goorn
- De Sint-Georgiuskerk met pastorie aan de Spierdijkerweg in Spierdijk
Volgens het genootschap zijn deze gebouwen waardevolle voorbeelden van lokale geschiedenis en religieuze architectuur. Daarom zouden ze volgens de organisatie bescherming moeten krijgen.
Gemeente wees verzoek af
De gemeente Koggenland wees het verzoek uiteindelijk af in januari 2023. Na bezwaar besloot het gemeentebestuur in oktober 2024 de eerdere afwijzing te handhaven.
Volgens de gemeente heeft het college op basis van de Erfgoedverordening de beleidsvrijheid om te bepalen welke gebouwen wel of niet als gemeentelijk monument worden aangewezen. Daarmee zou het aanwijzen van monumenten geen verplichting zijn, maar een bevoegdheid van het college.
Het Cuypers Genootschap bestrijdt die redenering. Volgens de organisatie moet een aanvraag voor een monumentenstatus worden behandeld als een officiële aanvraag in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Dat betekent dat de gemeente het verzoek zorgvuldig moet onderzoeken en goed moet motiveren waarom het wordt afgewezen. 2024
Onvoldoende onderzoek
Volgens het genootschap heeft de gemeente dat niet gedaan. In het beroepschrift stelt de organisatie dat onvoldoende onderzoek is verricht naar de historische waarde van de gebouwen. Ook zouden eigenaren niet zijn betrokken bij de afweging.
Daarnaast ontbreekt volgens het genootschap een duidelijke inhoudelijke onderbouwing van het besluit. Daardoor is niet inzichtelijk welke belangen precies zijn afgewogen bij de afwijzing.
Ook wordt aangevoerd dat quickscans die zouden zijn uitgevoerd door erfgoedorganisatie Mooi Noord-Holland niet zijn meegestuurd bij het besluit, waardoor onduidelijk blijft hoe deze onderzoeken zijn gebruikt.
Beleidskeuze ter discussie
De gemeente zou het verzoek mede hebben afgewezen omdat het aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten niet past binnen het huidige beleid. In plaats daarvan kiest de gemeente volgens het genootschap vooral voor de status van “beeldbepalend pand”.
Die vorm van bescherming biedt volgens de erfgoedorganisatie echter aanzienlijk minder bescherming dan een officiële monumentenstatus. Zo kunnen veel aanpassingen zonder vergunning plaatsvinden en worden waardevolle interieurs niet beschermd.
Uitspraak rechtbank afwachten
Het Cuypers Genootschap vraagt de rechtbank om het gemeentelijke besluit te vernietigen en de gemeente te verplichten een nieuw besluit te nemen. Daarbij moet volgens de organisatie een zorgvuldig onderzoek plaatsvinden naar de monumentale waarde van de gebouwen.
Daarnaast vraagt het genootschap om een dwangsom van 1.442 euro vanwege het te laat nemen van een besluit en om vergoeding van gemaakte proceskosten. 2024
Wanneer de rechtbank Noord-Holland uitspraak doet in de zaak, is nog niet bekend. De uitspraak kan gevolgen hebben voor het monumentenbeleid van de gemeente Koggenland en mogelijk ook voor de bescherming van historisch erfgoed in de regio.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
