Podcast: Supermarkten zijn graaiers, maar klopt dit wel?

WEST-FRIESLAND, 13 januari 2026 – Wie tegenwoordig door de supermarkt loopt, krijgt al snel het gevoel dat alles fors duurder is geworden. Een zak chips van een A-merk tikt bijna de drie euro aan en kaas lijkt soms een luxeproduct. Het publieke sentiment is duidelijk: supermarkten zouden “graaiers” zijn die profiteren van inflatie. Maar klopt dat beeld wel?

Volgens Bram de Jong, voorzitter van brancheorganisatie Vakcentrum, is dat beeld hardnekkig én onjuist. In media als WNL en het radioprogramma Stand van Nederland benadrukt hij dat supermarkten structureel worden neergezet als profiteurs, terwijl de cijfers iets anders laten zien. De Jong stelt dat de marges in de sector juist zijn afgenomen en dat veel ondernemers het moeilijk hebben.

Minder winst per winkelmandje

Econoom Jona van Loenen wijst op Europese cijfers van Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn. Daaruit blijkt dat er per 100 euro omzet ongeveer 3,80 euro winst wordt gemaakt. Die winstmarge is in de afgelopen vier jaar met circa een half procentpunt gedaald. Met andere woorden: terwijl consumenten het gevoel hebben dat boodschappen “krankzinnig duur” zijn geworden, verdient de supermarkt per winkelmandje juist minder dan voorheen.

Dat percentage is bovendien bruto gezien laag in vergelijking met andere sectoren. Supermarkten draaien op grote volumes en dunne marges. Kleine schommelingen in kosten kunnen daardoor grote gevolgen hebben voor de winstgevendheid.

Tekst gaat verder onder de podcast

Ketens op of onder de nullijn

Hoogleraar detailhandel Laurens Sloot schetst een nog scherper beeld. Volgens hem lijden meerdere ketens verlies of zitten ze rond de nullijn. Aldi schrijft verlies in Nederland, net als Plus. Andere ketens, zoals Dirk van den Broek, opereren met marges die tegen nul procent aanzitten.

Ook bij de grotere spelers is het beeld gemengd. Jumbo rapporteerde de afgelopen jaren weliswaar winst, maar zag die onder druk staan door stijgende kosten. Lidl houdt de prijzen laag, maar dat gaat eveneens ten koste van de marge. De conclusie: structurele “graaiwinsten” zijn in de sector nauwelijks aan te wijzen.

Waar komen de prijsstijgingen dan vandaan?

De verklaring ligt vooral aan de kostenkant. In de afgelopen vier jaar zijn grondstofprijzen fors gestegen, net als energieprijzen, huren en lonen. Supermarkten kunnen die kosten niet volledig zelf absorberen en rekenen ze noodgedwongen door aan de consument. Dat vertaalt zich in hogere prijzen aan de kassa, zonder dat daar hogere winsten tegenover staan.

Opvallend is dat elders in de keten wél beter wordt verdiend. Sloot wijst op de landbouwsector, waar hoge grondstofprijzen en stijgende grondwaarden juist gunstig hebben uitgepakt. Dat is geen populair verhaal, maar wel een belangrijke factor in de prijsontwikkeling. Tegelijkertijd blijft de landbouw gevoelig voor grote schommelingen: goede jaren worden vaak afgewisseld met slechte.

Hardnekkig beeld, andere realiteit

Dat supermarkten bij nieuwe inflatiecijfers vaak letterlijk in beeld komen, versterkt het idee dat zij de oorzaak zijn van dure boodschappen. Maar wie naar de cijfers kijkt, ziet een sector die opereert met flinterdunne marges en toenemende druk. Dat maakt supermarkten niet “zielig”, zoals De Jong benadrukt, maar het plaatst het verwijt van graaien wel in een ander perspectief.

De conclusie is dan ook genuanceerd. Boodschappen zijn onmiskenbaar duurder geworden, en dat raakt huishoudens direct. Maar het idee dat supermarkten zich massaal verrijken aan inflatie houdt geen stand. De werkelijkheid is minder zwart-wit: hogere prijzen zijn vooral het gevolg van gestegen kosten in de hele keten, terwijl de winsten van supermarkten juist onder druk staan.