Spreidingswet: Noord-Holland mist nog 3.500 opvangplekken

NOORD-HOLLAND, 22 december 2025 – De spreidingswet verplicht alle Nederlandse gemeenten om bij te dragen aan de opvang van asielzoekers. Het uitgangspunt van deze wet is helder: een eerlijke en evenwichtige verdeling van opvangplekken, gebaseerd op solidariteit tussen gemeenten. Toch blijkt in de praktijk dat deze solidariteit onder druk staat, met name in de provincie Noord-Holland.

Volgens de huidige stand van zaken zijn er in Noord-Holland gezamenlijk nog ruim 3.500 opvangplekken nodig om te voldoen aan de provinciale opgave die voortvloeit uit de spreidingswet. Hoewel een groot aantal gemeenten hun taakstelling al volledig – en in sommige gevallen zelfs ruim – heeft ingevuld, blijven andere gemeenten duidelijk achter.

Grote verschillen tussen gemeenten

In Noord-Holland is het beeld ongelijk verdeeld. Diverse gemeenten zijn voortvarend te werk gegaan en hebben opvanglocaties gerealiseerd of uitgebreid. Deze inzet wordt door de provincie nadrukkelijk gewaardeerd. Er zijn ook gemeenten die aantoonbare stappen hebben gezet, maar door omstandigheden zoals ruimtelijke procedures, bezwaartrajecten of personeelstekorten vertraging hebben opgelopen.

Tegelijkertijd constateert de provincie dat er ook gemeenten zijn die tot op heden weinig of geen concrete maatregelen hebben genomen om hun wettelijke taakstelling te realiseren. Dat zorgt voor een scheve verdeling van de verantwoordelijkheid.

Druk op gemeenten die wel leveren

Wanneer een deel van de gemeenten achterblijft, ontstaat er extra druk op gemeenten die zich wel aan de wet houden. Die gemeenten worden geconfronteerd met een grotere opvangopgave dan oorspronkelijk bedoeld, terwijl de spreidingswet juist is ingevoerd om deze ongelijkheid te voorkomen.

Volgens de provincie ondermijnt dit de onderlinge solidariteit. De kern van de wet – samen verantwoordelijkheid dragen – werkt alleen wanneer alle gemeenten daadwerkelijk meedoen. Als dat niet gebeurt, komt de balans tussen gemeenten in gevaar en neemt het wederzijdse vertrouwen af.

Nieuwe cyclus per 1 februari 2026

Op 1 februari 2026 start een nieuwe cyclus van de spreidingswet. Tot het moment waarop het nieuwe verdeelbesluit eind 2026 wordt vastgesteld, zijn gemeenten verplicht hun huidige taakstelling alsnog te realiseren. Dat betekent dat achterblijvende gemeenten nog een beperkte periode hebben om concrete voortgang te boeken.

De provincie benadrukt dat elke extra opvangplek telt. Niet alleen draagt dit bij aan het verlichten van de landelijke opvangnood, het versterkt ook de samenwerking en het vertrouwen tussen gemeenten binnen de provincie.

Oproep van de commissaris van de Koning

Namens de Provinciale Regietafel Asiel Noord-Holland heeft Arthur van Dijk, commissaris van de Koning in Noord-Holland, een dringende oproep gedaan aan gemeenten die nog achterlopen. Hij vraagt hen om in de komende maanden zichtbaar werk te maken van de realisatie van opvangplekken.

De provincie geeft daarbij aan beschikbaar te blijven om gemeenten te ondersteunen. Dat kan door mee te denken over locaties, te bemiddelen bij knelpunten of te helpen bij het organiseren van processen rondom opvang.

Solidariteit als fundament

De boodschap vanuit de provincie is duidelijk: de spreidingswet is geen vrijblijvende afspraak, maar een wettelijke verplichting gebaseerd op solidariteit. Alleen wanneer alle gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen, kan de opvang van asielzoekers op een rechtvaardige en beheersbare manier worden georganiseerd.

De komende maanden worden daarmee cruciaal voor Noord-Holland. De vraag is of alle gemeenten bereid zijn hun deel van de gezamenlijke verantwoordelijkheid daadwerkelijk te dragen.