WEST-FRIESLAND, 5 maart 2026 – Afgelopen 4 maart was het wereldwijd HPV Awareness Day. Deze dag stond in het teken van het humaan papillomavirus (HPV) en de gezondheidsrisico’s die het virus kan veroorzaken. GGD Hollands Noorden vroeg rondom deze dag extra aandacht voor bewustwording, preventie en vaccinatie tegen HPV.
Het virus komt veel vaker voor dan veel mensen denken. Volgens de GGD raakt een groot deel van de bevolking in de loop van het leven besmet, vaak zonder dat iemand dit merkt. In sommige gevallen kan een besmetting echter leiden tot ernstige ziekten, waaronder verschillende vormen van kanker.
Wat is HPV?
HPV staat voor humaan papillomavirus en is een zeer besmettelijk virus dat wordt overgedragen via huid-op-huid contact tijdens seks. Naar schatting 8 op de 10 mensen krijgen in hun leven te maken met een HPV-infectie.
In de meeste gevallen ruimt het lichaam het virus vanzelf weer op. Soms blijft het virus echter aanwezig in het lichaam. Wanneer dat gebeurt, kan het op langere termijn leiden tot gezondheidsproblemen.
HPV kan onder meer leiden tot:
- baarmoederhalskanker
- anuskanker
- peniskanker
- vaginale en vulvakanker
- mond- en keelkanker
- genitale wratten
Vaak onopgemerkt aanwezig
Volgens Aimée Kockelbergh, arts bij GGD Hollands Noorden, is het belangrijk dat mensen weten hoe vaak HPV voorkomt.
“HPV komt veel vaker voor dan mensen denken. Meestal merk je er niets van en ruimt het lichaam het virus zelf op. Maar soms blijft het virus zitten en kan het later kanker veroorzaken. Daarom is het goed om te weten dat er een vaccin bestaat.”
Volgens Kockelbergh kunnen mensen die zich willen beschermen een afspraak maken bij de GGD voor een HPV-vaccinatie. Dat geldt niet alleen voor jongeren, maar ook voor volwassenen.
Kinderen onder de 18 jaar krijgen de vaccinatie standaard aangeboden via het Rijksvaccinatieprogramma.
Gynaecoloog ziet gevolgen dagelijks
Gynaecoloog Hannah van Meurs, werkzaam bij het Noordwest Ziekenhuis in Alkmaar en Den Helder, ziet in haar spreekkamer regelmatig patiënten die te maken hebben met HPV.
“Ik zie bijna dagelijks patiënten met HPV of vrouwen die kampen met de gevolgen hiervan. Denk aan een voorstadium van baarmoederhalskanker. Vaak wordt dit ontdekt na een uitstrijkje.”
Volgens Van Meurs kan vaccinatie het risico op ziekte aanzienlijk verminderen. Onderzoek laat zien dat de HPV-vaccinatie ongeveer 95 procent bescherming biedt tegen langdurige infecties met de hoogrisicotypen 16 en 18, de virusvarianten die het vaakst kanker veroorzaken.
Uit onderzoek blijkt bovendien dat onder vrouwen die op jonge leeftijd zijn gevaccineerd:
- 90 procent minder baarmoederhalskanker voorkomt
- 80 procent minder ernstige voorstadia van baarmoederhalskanker worden vastgesteld
Vaccinatie werkt het beste wanneer iemand nog niet besmet is geweest.
Wat kunt u doen om u te beschermen?
Er zijn verschillende manieren om de kans op HPV-gerelateerde ziekte te verkleinen:
- Vaccinatie tegen HPV
- Deelname aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
- Gebruik van condooms tijdens seks
Hoewel condooms bescherming kunnen bieden, voorkomen ze niet alle besmettingen omdat HPV ook via huidcontact kan worden overgedragen.
Hoe werkt de vaccinatie?
De HPV-vaccinatie bestaat standaard uit twee prikken met een tussenperiode van ongeveer vijf maanden. De vaccinatie richt zich op de virusvarianten die het grootste risico op kanker geven.
In Nederland krijgen alle kinderen de vaccinatie aangeboden in het jaar dat zij 10 jaar oud worden via het Rijksvaccinatieprogramma.
De voorjaarsronde HPV 2026 loopt tot en met 22 april. Ouders en verzorgers ontvangen hiervoor automatisch een uitnodiging voor hun kind.
Jongeren tot 18 jaar kunnen de vaccinatie kosteloos krijgen via de Jeugdgezondheidszorg van GGD Hollands Noorden. Voor volwassenen boven de 18 jaar is vaccinatie eveneens mogelijk via de GGD, maar hier zijn kosten aan verbonden.
Wat als iemand al besmet is geweest?
De vaccinatie beschermt niet tegen een bestaande HPV-infectie. Toch kan vaccineren ook dan nog zinvol zijn.
Omdat niemand precies weet met welke HPV-typen hij of zij al in aanraking is geweest, kan de vaccinatie alsnog bescherming bieden tegen andere gevaarlijke virusvarianten.
Feiten en cijfers over HPV
Onderzoek en cijfers laten zien hoe groot de impact van HPV kan zijn:
- 80 tot 90 procent van de mensen raakt ooit besmet met HPV
- Jaarlijks krijgen in Nederland ongeveer 1.100 vrouwen en 400 mannen kanker door HPV
- Ongeveer 200 vrouwen overlijden jaarlijks aan baarmoederhalskanker
Vaccinatie kan deze risico’s aanzienlijk verkleinen.
Bewust kiezen
Met aandacht voor HPV Awareness Day wil GGD Hollands Noorden inwoners informeren over het virus en de mogelijkheden om zich te beschermen.
Door kennis over HPV te vergroten, hoopt de GGD dat mensen beter geïnformeerde keuzes kunnen maken over hun eigen gezondheid en die van hun kinderen. Vaccinatie, onderzoek en bewust gedrag kunnen volgens gezondheidsorganisaties bijdragen aan het voorkomen van ernstige ziekte op latere leeftijd.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
