Netcongestie zet druk op stroomnet Noord-Holland

MEDEMBLIK, 20 mei 2026 – Netbeheerder Liander heeft op 1 april 2026 een Europese aanbesteding gepubliceerd voor een zogenoemde Flextender. Met deze aanbesteding wil de netbeheerder extra regelbaar vermogen organiseren om het elektriciteitsnet op piekmomenten te ontlasten.

De maatregel is bedoeld als tijdelijke oplossing voor netcongestie. Daarbij is het stroomnet op drukke momenten onvoldoende in staat om alle vraag naar elektriciteit te verwerken. Vooral bedrijven, ondernemers en instellingen die een nieuwe of zwaardere aansluiting willen, lopen hierdoor tegen beperkingen aan.

Op 18 mei werd een informatieavond over netcongestie georganiseerd. Tijdens die bijeenkomst werd nader ingegaan op de gevolgen voor de gemeente en de rol die gemeenten spelen bij tijdelijke en structurele oplossingen.

Wat is netcongestie?

Netcongestie ontstaat wanneer de capaciteit van het elektriciteitsnet onvoldoende is om de toenemende vraag naar stroom op te vangen. Die vraag groeit snel door de energietransitie. Bedrijven stappen vaker over van fossiele brandstoffen op elektriciteit. Ook huishoudens gebruiken meer stroom, onder meer door warmtepompen, zonnepanelen, laadpalen en elektrisch rijden.

Daardoor ontstaan op piekmomenten zogenoemde stroomfiles. Het net raakt dan overbelast of dreigt overbelast te raken. De kans op storingen neemt toe en nieuwe aansluitingen of uitbreidingen kunnen niet altijd direct worden gerealiseerd.

In veel delen van Noord-Holland is de beschikbare netcapaciteit de komende jaren beperkt. Bedrijven, ondernemers en instellingen die extra vermogen nodig hebben, komen daardoor op een wachtlijst. De verwachting is dat de netcongestie in verschillende gebieden nog zeker tien jaar kan aanhouden.

Netbeheerders werken aan structurele uitbreiding

De structurele oplossing ligt in het uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet. Netbeheerders leggen meer en dikkere ondergrondse kabels aan, versterken bestaande verbindingen en bouwen nieuwe elektriciteitsstations. Ook bestaande stations worden uitgebreid of verzwaard.

Die werkzaamheden vragen echter veel tijd. De bouwopgave is omvangrijk en complex. Een belangrijke belemmering is het vinden van geschikte ruimte voor kabeltracés, stations en andere netvoorzieningen. Juist in dichtbebouwde gebieden en in regio’s met veel ruimtelijke claims is dat ingewikkeld.

Volgens de netbeheerders blijft uitbreiding van het elektriciteitsnet de belangrijkste route naar een duurzame oplossing. Tegelijkertijd zijn tijdelijke maatregelen nodig om de periode tot die uitbreiding te overbruggen.

Flextender moet piekbelasting verminderen

Een Flextender is een Europese aanbesteding waarbij netbeheerders marktpartijen vragen om flexibel vermogen beschikbaar te stellen. Dat kan betekenen dat bedrijven tijdelijk extra elektriciteit leveren, of juist minder elektriciteit afnemen op momenten dat het net zwaar wordt belast.

Marktpartijen kunnen daarvoor onder meer mobiele batterijen, noodstroominstallaties of generatoren inzetten. Het doel is om op specifieke momenten en locaties ruimte te creëren op het net. Daarmee kan overbelasting worden voorkomen en ontstaat er tijdelijk meer capaciteit voor andere gebruikers.

Liander wil via de aanbesteding raamcontracten sluiten met maximaal tien marktpartijen. Vanuit die contracten kan flexibel vermogen worden ingezet binnen het hele verzorgingsgebied van Liander. Het vermogen kan worden gebruikt om congestieknelpunten van zowel Liander als TenneT te verlichten.

Tijdelijk grijs voor groen

Een deel van de tijdelijke oplossingen kan bestaan uit installaties die werken op gas of op (bio)diesel. Dat is niet de gewenste eindsituatie, maar kan volgens de netbeheerders tijdelijk nodig zijn om het elektriciteitsnet te ontlasten.

Deze aanpak wordt ook wel aangeduid als tijdelijk ‘grijs voor groen’. Daarmee wordt bedoeld dat tijdelijke inzet van fossiele of deels fossiele installaties ruimte kan maken voor verdere verduurzaming. Door pieken op te vangen, kunnen projecten rond woningbouw, bedrijvigheid en elektrificatie doorgaan.

De inzet van zulke installaties is nadrukkelijk bedoeld als tussenoplossing. Op langere termijn moeten netverzwaring, opslag, slimmer gebruik van stroom en duurzame opwekking zorgen voor een robuuster elektriciteitssysteem.

Gemeenten krijgen belangrijke rol

De ontwikkeling raakt gemeenten direct. Voor tijdelijke installaties is fysieke ruimte nodig. Daarnaast zijn gemeenten vaak bevoegd gezag voor vergunningverlening. Zij moeten beoordelen waar installaties kunnen worden geplaatst en onder welke voorwaarden dat mogelijk is.

Daarbij spelen meerdere belangen mee. Het gaat niet alleen om technische noodzaak, maar ook om ruimtelijke inpassing, veiligheid, geluid, uitstoot en de omgeving. Goede afstemming tussen netbeheerders en gemeenten is daarom noodzakelijk.

Volgens de informatienota is nauwe samenwerking nodig om procedures snel en zorgvuldig te laten verlopen. Gemeenten krijgen daarmee een belangrijke rol in het mogelijk maken van tijdelijke oplossingen voor netcongestie.

Gevolgen voor bedrijven en woningbouw

Netcongestie heeft gevolgen voor economische ontwikkeling en woningbouw. Bedrijven die willen uitbreiden, verduurzamen of overstappen op elektrische processen kunnen worden beperkt door het gebrek aan netcapaciteit. Ook maatschappelijke voorzieningen en woningbouwprojecten kunnen hiermee te maken krijgen.

Tijdelijke maatregelen zoals de Flextender moeten voorkomen dat ontwikkelingen volledig stilvallen. Door op drukke momenten extra regelbaar vermogen in te zetten, kan het elektriciteitsnet worden ontlast en blijft er ruimte voor noodzakelijke projecten.

Tegelijkertijd blijft de afhankelijkheid van tijdelijke oplossingen beperkt houdbaar. De komende jaren blijft daarom inzet nodig op energiebesparing, spreiding van stroomgebruik, lokale opslag en structurele uitbreiding van het net.