Transitie naar biologische bestrijding

WEST-FRIESLAND, 17 november 2025 – In het onderzoeksproject FABforward – voluit Functional AgroBiodiversity for Sustainable Pest Management – werkt het lectoraat Innovatieve Biomonitoring van HAS Green Academy samen met universiteiten, hogescholen, bedrijven én maatschappelijke partners aan een toekomst waarin biodiversiteit en natuurlijke bestrijding centraal staan.

Waarom dit project?

Functionele agrobiodiversiteit (FAB) biedt veelbelovende kansen: door bijvoorbeeld bloemenvelden of heggen aan te leggen rond akkers, ontstaat een omgeving die natuurlijke vijanden van plaagorganismen ondersteunt. Dit draagt bij aan het verlagen van chemische bestrijdingsmiddelen, én kan plaatsvinden zonder opbrengstverlies.
Toch zijn er nog knelpunten: er ontbreken voldoende monitoringsystemen om plaag- en bestrijderontwikkelingen in kaart te brengen, de gewasspecifieke kennis over natuurlijke bestrijding is beperkt, en ook de economische drijfveren en transitiepaden van conventionele naar FAB-gebaseerde teelt verdienen meer inzicht.

Waarom dit belangrijk is voor West-Friesland

West-Friesland is een regio met intensieve akkerbouw, vooral aardappelen, uien, kool, tulpen en fruitteelt. De afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen is relatief hoog. De druk op boeren neemt toe door EU-regels, duurzaamheidseisen van afnemers en maatschappelijke verwachtingen.

De grootste vragen van boeren zijn:
1. Werken FAB-maatregelen echt?
2. Kost het opbrengst?
3. Hoe monitor ik plagen en natuurlijke vijanden zonder dure advieskosten?

Het FABforward-project speelt precies hierop in.

Wat gaat het project doen?

Over een periode van vijf jaar werken partners uit het onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven aan het vullen van deze kennishiaten. Belangrijke onderdelen zijn:

• Ontwikkeling en kalibratie van innovaties in monitoringstechnieken — zoals automatische beeldherkenning, eDNA-analyse en geluidsherkenning — om real-time inzicht te krijgen in plaagdruk, biodiversiteit en de aanwezigheid van natuurlijke bestrijders.
• Ontwikkeling van tools én praktijkmethodes waarmee landbouwers de stap kunnen maken van chemische bestrijding naar een agroecosysteem met hoge biodiversiteit én natuurlijke plaagbestrijding.
• Samenwerking met partners als Naturalis Biodiversity Center, Wageningen University & Research, Royal Agrifirm, Vogelbescherming Nederland en meerdere andere onderwijs- en onderzoeksinstellingen.
• Financiële steun vanuit NWO’s KIC-programma ‘Biodiversiteit en Biotische Stress’. In totaal is vijf miljoen euro beschikbaar gesteld voor drie projecten, waaronder FABforward.

Lees ook: Extinction Rebellion Westfriesland sluit Anti-Landbouwgif Week af met krachtige boodschap

Waarom is dit belangrijk voor de regio?

Voor de Nederlandse landbouw — en daarmee ook voor West-Friesland en omliggende agrarische gebieden — betekent dit dat er praktische alternatieven komen voor chemische gewasbescherming. Met adaptieve monitoring en biodiversiteit als kern is het mogelijk om duurzamer te produceren én tegelijk de natuurwaarde van landbouwgebieden te vergroten.
Voor gemeenten, waterschappen en agrarische ondernemers biedt het project aanknopingspunten voor beleid en praktijk: wanneer bloemstroken of hekbeplanting aantrekkelijker worden, draag­vlak ontstaat, en monitoring inzicht geeft, dan kunnen bijvoorbeeld subsidies, groenstructuren of landschaps­inrichtingsmaatregelen doelgerichter ingezet worden.

Gewasspecifieke kennis voor de regio

Er wordt onderzoek gedaan in gewassen die essentieel zijn voor West-Friesland, zoals:

• koolgewassen
• aardappelen
• bieten
• fruitteelt

Voor elk gewas wordt bepaald welke FAB-maatregelen effectief zijn, hoeveel natuurlijke vijanden aanwezig moeten zijn om plagen te onderdrukken en welke rol landschapselementen spelen.

Wat staat er vervolgens op de agenda?

• In de komende jaren worden de monitoringstools in het veld getest en opgeschaald naar meerdere teeltsystemen.
• Gewasspecifieke kennis wordt verrijkt: welke FAB-maatregelen werken voor aardappelen, granen of andere gewassen, en onder welke omstandigheden?
• Economische analyses worden opgesteld: wat zijn de kosten en baten voor de boer, wat zijn de transitiepaden, en hoe kunnen beleidsmaatregelen of marktinstrumenten de overstap helpen?
• Praktijknetwerken worden vormgegeven om agrariërs, adviseurs en onderzoekers te verbinden rond FAB-technologieën en biodiversiteitsmaatregelen.

Het FABforward-project biedt een concreet traject naar minder chemie in landbouw, meer biodiversiteit in het landschap en betere monitoring van plaag- en natuurprocessen. Voor het agrarisch gebied in Nederland is dit een belangrijke stap in de richting van toekomstbestendige, duurzame voedselproductie.