Westfriese gemeenten lopen achter met antidiscriminatiebeleid

WEST-FRIESLAND, 4 december 2025 – Een groeiend aantal Nederlandse gemeenten voert actief antidiscriminatiebeleid. Dat blijkt uit de nieuwe Monitor Lokaal antidiscriminatiebeleid 2025 van Movisie. Waar in 2017 slechts 33 procent van de gemeenten een eigen beleidskader had, is dat in 2025 gestegen naar 37 procent. De vooruitgang is vooral zichtbaar in de grotere steden, die steeds meer investeren in een structurele en stevige aanpak van discriminatie. Toch valt op dat de Westfriese gemeenten deze ontwikkeling nauwelijks volgen.

Steeds meer gemeenten werken aan nieuw beleid

Nederlandse gemeenten plaatsen antidiscriminatie inmiddels veel hoger op de agenda. Naast de 37 procent die al beleid heeft, werkt 44 procent van de gemeenten actief aan nieuw beleid, een duidelijke stijging ten opzichte van 2022 (35 procent). Daarmee wordt discriminatiebestrijding steeds meer gezien als integraal onderdeel van gemeentelijk beleid, in plaats van een afzonderlijk of specialistisch thema.

De monitor laat echter ook zien waar het knelt: slechts 35 procent van de gemeenten voert beleid om langdurige en structurele discriminatie daadwerkelijk te stoppen. Het gaat dan om situaties waarin gezinnen of individuen langdurig worden weggepest vanwege afkomst, genderidentiteit of andere kenmerken. Movisie noemt dit zorgelijk, omdat juist in deze situaties een krachtige en beschermende rol van de gemeente noodzakelijk is.

Kleine gemeenten lopen achter — ook in Westfriesland

Grote gemeenten (G40) scoren relatief goed: 58 procent heeft antidiscriminatiebeleid. Plattelandsgemeenten (P10) blijven met 23 procent ver achter. De oorzaken zitten vooral in beperkte capaciteit, minder beleidsmedewerkers en andere prioriteiten. Politiek draagvlak is opvallend genoeg zelden het probleem.

Deze trend is duidelijk zichtbaar in Westfriesland. Van de zeven gemeenten doet alleen Medemblik mee aan de monitor, maar deze gemeente heeft geen eigen actief antidiscriminatiebeleid opgesteld. Andere Westfriese gemeenten worden in de monitor niet vermeld of voeren geen beleid.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Opmeer behoort eveneens tot de groep die niet actief meedoet aan de monitor. In een reactie laat wethouder Robert Tesselaar weten dat de gemeente het thema wel degelijk serieus neemt. Volgens hem is antidiscriminatie onderdeel van de Nota Sociaal Domein “Samen op weg naar balans” (2023–2026). Daarin staat dat alle inwoners volwaardig moeten kunnen deelnemen aan de maatschappij, zonder belemmeringen door discriminatie vanwege handicap, migratieachtergrond of andere factoren.

Ook licht hij concrete stappen toe. Zo heeft de gemeente toegankelijkheidstoetsen laten uitvoeren bij gebouwen. De resultaten zijn opgenomen in de app Ongehinderd, die inwoners met een beperking helpt om zelfstandig hun weg te vinden. Verder draagt Opmeer bij aan de Antidiscriminatievoorziening (ADV) Noord-Holland Noord, beter bekend als Art.1, en organiseert Opmeer jaarlijks activiteiten tijdens de Regenboogweek. Daarmee is volgens de wethouder voldaan aan de gemeentelijke taak om discriminatie te bestrijden.

Waar richten gemeenten hun aanpak op?

Gemeenten die wél antidiscriminatiebeleid voeren, richten zich vooral op:

• aanpak van racisme, met veel aandacht voor anti-Zwart racisme (74%)
• lhbtiqa+ discriminatie (72%)
• antisemitisme (62%)

Andere vormen blijven onderbelicht, zoals:

• anti-Aziatisch racisme (30%)
• antiziganisme tegen Roma en Sinti (21%)
• leeftijdsdiscriminatie
• religieuze discriminatie
• online discriminatie

Juist dat laatste vormt volgens Movisie een groeiend probleem dat gemeenten vaker grensoverschrijdend moeten aanpakken.

Rol van ADV’s groeit, maar wordt niet volledig benut

Antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) krijgen steeds meer taken, zoals registratie, ondersteuning van slachtoffers en advies aan gemeenten. Toch benutten gemeenten de beschikbare middelen niet altijd optimaal. Positief is dat inwoners veel vaker worden betrokken bij beleidsontwikkeling: slechts 5 procent van de gemeenten doet dit niet, tegenover 51 procent in 2017.

Aanbevelingen voor lokale overheid

Movisie adviseert gemeenten om:

• preventie te combineren met een aanpak van hardnekkige discriminatie;
• ook minder zichtbare discriminatiegronden serieus te nemen;
• het goede voorbeeld te geven binnen de eigen organisatie;
• ADV’s beter te ondersteunen en alle middelen te benutten;
• slachtoffers beter na te zorgen.

Voor de landelijke overheid ligt er een taak om kleine gemeenten te helpen met capaciteit, middelen en ondersteuning.

Westfriesland heeft werk te doen

De monitor maakt duidelijk dat antidiscriminatiebeleid in Nederland groeit, maar dat Westfriese gemeenten achterblijven. Alleen Medemblik neemt deel zonder eigen beleid, en Opmeer wijst op bestaand beleid binnen het sociaal domein. Voor een regio die inzet op inclusie en leefbaarheid is er daarmee nog aanzienlijke ruimte voor versterking.