Westfriesland boekt voortgang zorg kwetsbare inwoners

WEST-FRIESLAND, 24 februari 2026 – De zeven Westfriese gemeenten hebben in 2025 verdere stappen gezet in de uitvoering van de Toekomstvisie Kwetsbare Inwoners 2024–2028. Uit de nieuwe jaarrapportage blijkt dat de regionale samenwerking op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en geestelijke gezondheidszorg inhoudelijk sterker is geworden. Tegelijkertijd blijven structurele knelpunten bestaan, met name op het gebied van passende huisvesting en doorstroom. Dat zet druk op zowel de voorzieningen als de financiën van het sociaal domein

De jaarrapportage, die in februari 2026 bestuurlijk wordt besproken, biedt gemeenteraden inzicht in de voortgang, financiële stand van zaken en beleidsmatige dilemma’s rond psychisch kwetsbare inwoners in Westfriesland.

Regionale koers vastgelegd in toekomstvisie

De Toekomstvisie Kwetsbare Inwoners werd in mei 2024 door alle zeven Westfriese gemeenteraden vastgesteld. De visie vormt het gezamenlijke beleidskader voor de ondersteuning van inwoners die psychisch kwetsbaar zijn en (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen. In 2025 is verder gewerkt aan de implementatie via jaarwerkplannen en regionale afspraken

Centrale uitgangspunten zijn herstel, participatie en het zo zelfstandig mogelijk wonen, met ondersteuning waar nodig. De visie sluit aan op landelijke ontwikkelingen, zoals het Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis, waarin preventie en wonen met begeleiding centraal staan.

Wonen met Ondersteuning: vooruitgang en knelpunten

Een belangrijk onderdeel van de regionale aanpak is de nieuwe overeenkomst Wonen met Ondersteuning, die in 2024 via een dialooggerichte aanbesteding tot stand kwam. In 2025 is deze overeenkomst voor het eerst volledig uitgevoerd. De samenwerking tussen gemeenten en zorgaanbieders verloopt volgens de rapportage overwegend goed, al was het eerste jaar intensief door opstartproblemen en administratieve vraagstukken

De grootste knelpunten zitten in de huisvesting. Inwoners die klaar zijn voor uitstroom naar een zelfstandige woning, blijven noodgedwongen langer in voorzieningen omdat passende woonruimte ontbreekt. Eind 2025 wachtten 43 mensen op een zelfstandige woonplek via de uitstroomregeling. Daarnaast stonden 13 inwoners op de wachtlijst voor een plek binnen Wonen met Ondersteuning zelf.

Dak- en thuisloosheid breder in beeld

In 2024 nam Westfriesland deel aan de ETHOS-telling, die ook in de jaarrapportage wordt betrokken. Op de teldag werden 559 dak- en thuisloze personen geregistreerd, onder wie 91 kinderen. Opvallend is dat het merendeel niet op straat leeft, maar tijdelijk verblijft bij vrienden, familie of op informele locaties zoals campings en schuren

Bijna een derde van de volwassen dak- en thuislozen is jonger dan 27 jaar. Deze groep loopt extra risico op langdurige problemen op meerdere leefgebieden. De rapportage benadrukt dat preventie, vroegsignalering en samenwerking met onderwijs en jongerenwerk cruciaal zijn om escalatie te voorkomen.

Inloopvoorzieningen GGZ uitgebreid

Per 1 januari 2025 is het aanbod aan inloopvoorzieningen voor mensen met psychische problematiek uitgebreid. In meerdere Westfriese gemeenten zijn zogenoemde Buurtkamers geopend. Deze laagdrempelige voorzieningen bieden ontmoeting, ondersteuning en begeleiding richting maatschappelijke participatie

De Buurtkamers vervullen een belangrijke rol binnen de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ), onder meer door aansluiting te zoeken bij kwetsbare inwoners die niet vanzelfsprekend de weg naar reguliere zorg vinden.

Sociaal prikkelarm wonen blijft lastig dossier

Een van de meest complexe dossiers blijft de ontwikkeling van sociaal prikkelarme woonplekken voor inwoners die overgevoelig zijn voor prikkels. Onderzoek naar locaties in Hoorn en Koggenland leidde tot uiteenlopende uitkomsten. Waar Hoorn afzag van verdere ontwikkeling vanwege geluidsbelasting, besloot de gemeenteraad van Koggenland eind 2025 juist om te stoppen met de geplande locatie in Obdam

Hierdoor staat de regio opnieuw voor de vraag hoe passende huisvesting voor deze doelgroep gerealiseerd kan worden. Begin 2026 wordt hierover verder regionaal overleg gevoerd.

Financieel resultaat positief, maar met kanttekeningen

Financieel sluit 2025 af met een positief resultaat van circa 1,1 miljoen euro. De totale rijksinkomsten voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang kwamen uit op ongeveer 14,5 miljoen euro. De uitgaven lagen lager dan verwacht, onder meer door minder inzet van innovatiebudgetten en lagere kosten voor maatschappelijke opvang

Door het positieve resultaat groeit de regionale bestemmingsreserve tot bijna 1,9 miljoen euro. Omdat dit hoger is dan de afgesproken maximale reserve van 5 procent, wordt ruim 1,1 miljoen euro naar rato verdeeld over de deelnemende gemeenten.

Evaluatie samenwerking vraagt om aanscherping

In 2025 is ook het samenwerkingsconvenant tussen de Westfriese gemeenten geëvalueerd. De conclusie is dat de samenwerking juridisch en financieel stevig is, maar inhoudelijk scherper kan. Met name het ontbreken van duidelijke prestatie-indicatoren maakt het lastig om de effectiviteit van de aanpak goed te meten

Voor een volgend convenant wordt aanbevolen om doelen explicieter te formuleren, afspraken over aansprakelijkheid vast te leggen en structureel te rapporteren over resultaten en wachttijden.

Conclusie

De jaarrapportage 2025 laat zien dat Westfriesland duidelijke stappen zet in de ondersteuning van kwetsbare inwoners. Tegelijkertijd maken woningtekorten, wachttijden en complexe zorgvragen duidelijk dat structurele oplossingen tijd en politieke keuzes vragen. De komende jaren zal moeten blijken of de ingezette koers voldoende is om herstel en participatie voor deze groep daadwerkelijk dichterbij te brengen.