Ongevraagd advies jongeren aan formatietafel SED

SED-GEMEENTEN, 24 februari 2026 – Jongeren uit de SED-gemeenten hebben een ongevraagd advies uitgebracht waarin zij pleiten voor een vaste en structurele rol in het formatieproces na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026. Zij roepen de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland op om kinderen en jongeren actief te betrekken bij de totstandkoming van het nieuwe coalitieakkoord.

Volgens de initiatiefnemers worden in de huidige praktijk geen kinderen en jongeren betrokken bij de formatie, terwijl juist in deze fase keuzes worden gemaakt met langdurige gevolgen voor hun leefomgeving, kansen en toekomstperspectief.

Twee concrete verzoeken aan colleges en raden

In het advies worden twee expliciete beslissingen gevraagd. Allereerst verzoeken de jongeren de gemeenteraden om in te stemmen met het structureel betrekken van kinderen en jongeren bij het formatieproces na de verkiezingen van 2026. Daarnaast vragen zij de colleges om deze werkwijze vast te leggen in de voorbereiding op de formatie en de gemeenteraad hierover actief te informeren.

Volgens de opstellers is formalisering noodzakelijk om te voorkomen dat jongerenparticipatie vrijblijvend of incidenteel blijft.

Verwijzing naar kinderrechten

De jongeren beroepen zich op artikel 12 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK), waarin staat dat kinderen het recht hebben om gehoord te worden over zaken die hen aangaan. Dat recht wordt volgens hen in het huidige formatieproces onvoldoende benut.

Hoewel veel jongeren nog niet stemgerechtigd zijn, benadrukken zij dat lokaal beleid directe invloed heeft op hun dagelijks leven. “Er wordt vaak over jongeren gesproken, maar zelden mét jongeren,” stellen zij in het advies.

Rol voor Jongerenadviesraad

De Jongerenadviesraad wordt genoemd als een logisch en laagdrempelig kanaal om de stem van jongeren te organiseren. Door jongeren een plek te geven aan (delen van) de formatietafels of hen expliciet te laten adviseren over beleidsvoornemens, kunnen hun perspectieven direct worden meegenomen in het coalitieakkoord.

Volgens Jurre Koopman van de Werkgroep Inclusie en Waardering voor jongeren draagt dit bij aan beleid dat beter aansluit bij de leefwereld van jonge inwoners en aan het versterken van democratische vaardigheden.

Brede en representatieve participatie

Naast bestaande jongeren- en kinder­raden pleiten de opstellers voor aanvullende vormen van participatie, zoals het uitnodigen van een willekeurig gelote groep kinderen en jongeren. Daarmee kan een breder en representatiever beeld worden verkregen van wat er leeft onder verschillende leeftijden en achtergronden.

Belangrijk uitgangspunt is dat participatie zorgvuldig wordt ingericht, met duidelijke verwachtingen, goede begeleiding en zichtbare terugkoppeling over wat er met de inbreng gebeurt.

Meer legitimiteit en vertrouwen

Volgens de jongeren biedt structurele betrokkenheid meerdere voordelen. Het vergroot de democratische legitimiteit van het formatieproces, leidt tot beleid dat beter aansluit bij de behoeften van jonge inwoners en kan zorgen voor nieuwe inzichten en een frisse blik op lokale vraagstukken. Daarnaast versterkt het het vertrouwen van jongeren in de lokale democratie en politiek.

Oproep aan SED-gemeenten

De voorgestelde aanpak sluit volgens de initiatiefnemers aan bij de ambities van de SED-gemeenten om inwoners vroegtijdig te betrekken bij beleidsvorming en bij landelijke ontwikkelingen rond jongerenparticipatie. Met hun advies roepen zij de colleges en gemeenteraden op om een duidelijk signaal af te geven dat de stem van kinderen en jongeren ertoe doet, ook aan de formatietafel.