Lezing over 600 jaar strijd tegen de zee bij Petten

MEDEMBLIK, 2 januari 2026 – In het Nederlands Stoommachinemuseum in Medemblik wordt op zondag 11 januari een bijzondere lezing gehouden over de bewogen geschiedenis van de Hondsbossche Zeewering. Historicus Diederik Aten, verbonden aan het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, neemt bezoekers mee langs ruim zes eeuwen kustverdediging bij Petten. Aan de hand van historische kaarten, prenten en verhalen laat hij zien hoe mens en zee elkaar hier al generaties lang uitdagen.

De lezing biedt niet alleen een historische terugblik, maar laat ook zien hoe inzichten over waterveiligheid voortdurend veranderen. De Hondsbossche Zeewering is daarvan een sprekend voorbeeld.

Van ramp tot wederopbouw

De oorsprong van de huidige zeewering ligt in een dramatische gebeurtenis. In 1421 werd de Noord-Hollandse kust getroffen door de Sint-Elisabethsvloed. Grote delen van de duinenrij verdwenen en het dorp Petten werd vrijwel volledig verwoest. Volgens historische bronnen kwamen daarbij ongeveer 400 mensen om het leven. De zee kreeg vrij spel en maakte pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar het gebied was.

In de eeuwen daarna probeerden bewoners en bestuurders het verloren land te beschermen. Dijken werden aangelegd, verhoogd en verstevigd, maar de strijd tegen de zee bleef ongelijk. Stormen en hoge waterstanden bleven delen van de kust wegvreten, waardoor steeds opnieuw maatregelen nodig waren.

Van paalwerken tot basaltblokken

In de zestiende eeuw werden houten paalwerken en strekdammen aangelegd, loodrecht op de kust, in een poging het zand vast te houden. Toch bleek ook dit onvoldoende. Tijdens de Allerheiligenvloed van 1570 brak de zee opnieuw door de verdediging heen, met grote schade tot gevolg.

Pas aan het einde van de achttiende eeuw werd gekozen voor een meer structurele aanpak: de aanleg van een zanddijk bij Petten. In de negentiende eeuw werd deze dijk verder versterkt met zware basaltblokken aan de zeezijde. Dat zorgde voor een robuustere bescherming, maar de zee bleef onvoorspelbaar en krachtig.

De zwakke schakel in de kustverdediging

Aan het begin van de 21e eeuw bleek uit nieuwe berekeningen dat de Hondsbossche Zeewering niet langer voldeed aan de moderne veiligheidseisen. Stijgende zeespiegels en zwaardere stormen maakten duidelijk dat een traditionele dijkversterking onvoldoende zou zijn.

Daarom werd gekozen voor een ingrijpende en vernieuwende oplossing: de aanleg van een brede zandige kustverdediging. Door het opspuiten van maar liefst 35 miljoen kubieke meter zand ontstond een nieuw strand- en duingebied dat de zee op een natuurlijke manier moet afremmen. Deze aanpak geldt inmiddels als een voorbeeldproject in Nederland en daarbuiten.

Lezing in het Stoommachinemuseum

Tijdens de lezing neemt Diederik Aten het publiek mee door deze lange en soms dramatische geschiedenis. Met behulp van oude kaarten, afbeeldingen en historische bronnen ontstaat een levendig beeld van de voortdurende strijd tussen mens en water. De lezing laat zien hoe inzichten in waterbeheer zich door de eeuwen heen hebben ontwikkeld en hoe verleden en toekomst met elkaar verbonden zijn.

De bijeenkomst vindt plaats in het bezoekerscentrum van het Nederlands Stoommachinemuseum in Medemblik en begint om 14.00 uur. De zaal is open vanaf 13.30 uur. De toegang bedraagt € 7,50 per persoon, inclusief twee consumpties. Museumkaarthouders betalen € 2,50. Vooraf reserveren is mogelijk via 0227 544732 of per e-mail via info@stoommachinemuseum.nl.

Praktische informatie

Locatie: Nederlands Stoommachinemuseum
Adres: Oosterdijk 4, 1671 HJ Medemblik
Datum: zondag 11 januari
Tijd: 14.00 – 16.00 uur

De lezing biedt niet alleen inzicht in de geschiedenis van de Hondsbossche Zeewering, maar laat ook zien hoe actueel het thema waterveiligheid vandaag de dag nog steeds is. Een aanrader voor iedereen met interesse in landschap, geschiedenis en de strijd tegen het water.