Nederland telt 18,6 miljoen inwoners en, grofweg, evenveel bondscoaches, schaatstrainers, Formule 1-coureurs, politici, rechters, leerkrachten en officieren van justitie. Het is een opmerkelijk verschijnsel: een land waarin vrijwel iedereen precies weet hoe het moet, maar waarin opvallend weinig mensen daadwerkelijk verantwoordelijkheid nemen om het ook te dóén.
De Nederlander weet het beter. Altijd. En vooral luidruchtig.
De nationale sport: beter weten dan de bondscoach
Zodra het nationale elftal verliest, is het oordeel genadeloos. De bondscoach is “waardeloos”, “blind” of “een vriendjespoliticus”. Opstelling fout. Wissels fout. Tactiek fout. Dat niemand van de critici zelf ooit een elftal heeft geleid, laat staan op internationaal niveau, doet er niet toe. De bank is comfortabeler dan de zijlijn.
Hetzelfde geldt voor het schaatsen. Iedereen weet exact waarom een rijder te vroeg piekt, verkeerd wordt klaargestoomd of mentaal tekortschiet. Trainingsschema’s worden op sociale media herschreven door mensen die hun sportieve hoogtepunt bereikten bij de laatste bedrijfsloop.
Formule 1 vanaf de bank
Ook in de Formule 1 is Nederland plotseling collectief ingenieur. Afstellingen deugen niet, bandenstrategie is dom en de pitmuur snapt er niets van. Dat beslissingen daar worden genomen op basis van data, simulaties en jarenlange ervaring, weegt niet op tegen het onderbuikgevoel van iemand met een smartphone en een mening.
Het oordeel is snel, hard en definitief. Reflectie is optioneel.
Rechters zijn fout, want het voelt zo
In de rechtspraak is het patroon hetzelfde. Bevalt een uitspraak niet, dan ligt het niet aan het bewijs, de wet of de jurisprudentie. Nee, dan zijn rechters “D66-stemmers” of “wereldvreemd”. Bewijs daarvoor ontbreekt steevast, maar dat vormt zelden een belemmering.
Dat rechtspraak draait om weging van feiten, procedures en wettelijke kaders, past slecht in een tijdperk waarin gevoel belangrijker is dan onderbouwing. De uitspraak wordt niet gelezen, maar wel veroordeeld.
Politiek commentaar zonder politieke ambitie
Politici kunnen in Nederland eveneens weinig goed doen. Ze zijn incompetent, corrupt, lui of wereldvreemd. Iedereen weet beter hoe het land bestuurd moet worden. Belastingen omlaag, zorg beter, onderwijs strenger, migratie opgelost — het is allemaal simpel, zolang je geen verantwoordelijkheid draagt.
Opmerkelijk is dat al die zelfverklaarde toppolitici zelden plaatsnemen in de gemeenteraad, provinciale staten of de Tweede Kamer. Meedoen betekent immers compromissen sluiten, dossiers lezen en kritiek incasseren. Commentaar leveren is veiliger.
De leraar, de ambtenaar en de officier
Ook leerkrachten doen het nooit goed. Te soft, te streng, te politiek of juist te ouderwets. Ambtenaren zijn traag en onnodig, totdat een vergunning ontbreekt of een subsidie vertraagd is. Officieren van justitie vervolgen te weinig of juist te veel, afhankelijk van de uitkomst die men had gehoopt.
Het oordeel is steeds persoonlijk, zelden inhoudelijk en vrijwel nooit gebaseerd op kennis van het vak.
Sociale media als megafoon
Sociale media hebben deze kritiekcultuur niet veroorzaakt, maar wel versterkt. Het podium is laagdrempelig, de beloning direct en de correctie afwezig. Een scherpe oneliner krijgt meer bijval dan een genuanceerd betoog. Twijfel wordt gezien als zwakte, nuance als lafheid.
Zo ontstaat een samenleving waarin iedereen spreekt, maar niemand luistert.
Kritiek zonder consequenties
Kritiek is gezond in een democratie. Maar kritiek zonder kennis, zonder betrokkenheid en zonder bereidheid zelf verantwoordelijkheid te nemen, wordt leeg. Het leidt niet tot verbetering, maar tot cynisme. Tot een permanente staat van ontevredenheid waarin niemand nog te vertrouwen is, behalve men zelf.
Dat is misschien wel de kern van het probleem: niet dat Nederlanders kritisch zijn, maar dat ze zelden twijfelen aan hun eigen gelijk.
Wie weet het echt beter?
Misschien is de meest ongemakkelijke vraag wel deze: als iedereen het beter weet, waarom ziet Nederland er dan uit zoals het eruitziet? Waarom zijn de oplossingen niet al lang doorgevoerd? Waarom blijft het bij commentaar?
Misschien omdat weten iets anders is dan doen. En omdat verantwoordelijkheid dragen minder aantrekkelijk is dan gelijk krijgen.
In een land met 18,6 miljoen experts blijkt echte deskundigheid schaars. Die herkent men meestal pas als men bereid is te luisteren — en dat is, ironisch genoeg, precies wat we het slechtst kunnen.
Remco Koene
Wilt u ook een column inzenden, mail deze naar redactie@westfrieslandpraat.nl. Een column mag maximaal 800 woorden groot zijn, onderwerp bent u vrij in. De redactie hoeft geen reden te geven als een column niet wordt geplaatst.
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Heeft Remco Koene het over zichzelf in bovenstaande column met de stellige bewering dat ALLE Nederlanders een mening hebben..
Dit is geen mening maar een vraag al dan niet retorisch. Dat mag de lezer zelf weten!
Ja, als de Politiek ergens omheen draaide en Uw vraag niet beantwoorde maar klets verhaal ophangt,
dan zal rest van de zaak ook twijfels krijgen en als de Wethouder niet goed luisterde zullen inwoners zelfde gedrag gaan vertonen.
Zo ga ik bewust geen CDA, D66 of VVD stemmen omdat ze landelijk er een puinzooi van maken met wilde niet haalbare plannen en minderheid wil vrijwel niemand.
Zo wil meerderheid in Hoorn een dure tunnel bouwen, maar nu 16 partijen die vrijwel allemaal Auto Luw + minder parkeren in Centrum willen en met Tunnel kun je dan makkelijker op zoek naar dure plekken die vol staan dus voor niets dure Tunnel?
De tunnel is al 2x niet doorgegaan, ze bouwen geen grote garage waar je vele huizen voor moet slopen maar de Tunnel, hun droom project?
Als je niet luisterde en mooi klets verhaal zonder echt de vraag te beantwoorden?
Dit is helaas in 342 gemeentes ’t geval en in Portugal vond ik flut dorpje waar ze nog wel lui& eesterde en eerlijke antwoorden gaven, van ik heb geen idee en is het wel rendabel?
Gewoon Open & Eerlijk, maar 16 partijen voor 35 zetels?
Ik hoop dat er 4~7 naar 0 zetels gaan… anders onbestuurbaar als ze alle 16 tenminste 1 zetel behaalde.
Dirck: tegen wie sta je nu Westfries te praten? Tegen Remco, tegen Rob, tegen jezelf of tegen iedereen?