WEST-FRIESLAND, – 7 januari 2026 – “Na tien jaar Jeugdwet moeten we eerlijk durven zijn: dit systeem beschermt kinderen onvoldoende.” Dat zegt Jan van der Kooi, secretaris van Stichting Dutch Child Center, in gesprek over de structurele problemen binnen de jeugdbescherming en de rol van gemeenteraden.
“Raadsleden hebben een morele plicht”
Jan, waarom richten jullie je nadrukkelijk tot raadsleden?: “Raadsleden dragen een zware verantwoordelijkheid. Zij waken over de veiligheid van álle inwoners, maar juist de meest kwetsbare groep – kinderen die vastlopen in de jeugdzorg – wordt al jaren onvoldoende beschermd. Gemeenteraden zijn vaak de laatste plek waar ouders en kinderen nog gehoor kunnen vinden.”
Volgens Van der Kooi bestaat een aanzienlijk deel van de gemeentelijke verantwoordelijkheid uit beleid rond jeugd en gezin. “Dan mag je verwachten dat signalen uit de praktijk serieus worden genomen. Dat gebeurt nu te weinig.”
Tien jaar Jeugdwet: “Een wet zonder tanden”
Jullie zijn kritisch op de Jeugdwet 2015. Waarom?: “Na tien jaar moeten we constateren dat de Jeugdwet in de praktijk is verworden tot een symbolische wet,” stelt Van der Kooi. “Er is een chronisch gebrek aan feitelijke waarheidsvinding in rapportages. Besluiten over kinderen en gezinnen worden genomen op basis van aannames, interpretaties en soms aantoonbare fouten.”
Wat hem vooral zorgen baart, is dat er nog steeds geen heldere criteria zijn voor waarheidsvinding. “Dat is onacceptabel. Het leidt tot ingrijpende beslissingen, zoals uithuisplaatsingen, met levenslange gevolgen.”
Inspecties slaan alarm, maar verandering blijft uit
Er is toch toezicht vanuit inspecties?: “Ja, en die slaan al jaren alarm,” zegt Van der Kooi. “Meerdere jeugdbeschermingsregio’s staan onder verscherpt toezicht. Dat zijn geen kleine signalen, dat zijn noodkreten. Toch blijft fundamentele verandering uit.”
Volgens Dutch Child Center voelen ouders en kinderen zich structureel niet gehoord. “Ze roepen al jaren: dit moet stoppen. Er zijn te veel drama’s, te veel beschadigde levens.”
Bundeling van moties en raadsvragen
Wat kunnen raadsleden concreet doen?: “Wij bieden raadsleden een bundeling van scherpe moties en raadsvragen van collega’s uit andere gemeenten,” legt Van der Kooi uit. “Dit zijn geen vrijblijvende stukken, maar bewezen instrumenten om wethouders Jeugd ter verantwoording te roepen.”
Volgens hem verbeteren deze voorstellen niet alleen de controle, maar ook het inhoudelijke gesprek tussen raad en wethouder. “Het helpt om grip te krijgen op een complex systeem.”
“Neem klachten niet voor kennisgeving aan”
Wat gaat er nu vaak mis?: “Klachten van ouders en kinderen verdwijnen te vaak in een la,” zegt Van der Kooi. “Ze worden ‘voor kennisgeving aangenomen’ en vervolgens gebeurt er niets. Daarmee faalt de controlerende taak van de raad.”
Hij roept raadsleden op om deze signalen juist actief te gebruiken. “Zie klachten als munitie voor uw controlerende rol. Stel doorvragen. Eis onderbouwing. Accepteer geen ontwijkende antwoorden meer van het college.”
Een duidelijke eis aan gemeenten
Dutch Child Center formuleert een heldere oproep aan lokale politici:
“Stop de cultuur van wegkijken. Maak van uw gemeente een veilige haven waar kinderrechten en mensenrechten zwaarder wegen dan bureaucratie.”
Kunnen gemeenten echt verschil maken?: “Ja,” zegt Van der Kooi resoluut. “Uithuisplaatsingen zijn geen natuurverschijnsel. Met betere waarheidsvinding, transparantie en lef van raadsleden kunnen traumatische en onnodige ingrepen worden voorkomen.”
“Dwing de Jeugdwet te doen waarvoor hij bedoeld is”
Tot slot benadrukt Van der Kooi dat het doel niet is om tegenwerking te organiseren, maar om terug te keren naar de kern. “De Jeugdwet is bedoeld om kinderen te beschermen. Niet om gezinnen te vermalen in een systeem.”
Dutch Child Center biedt gemeenten expertise en praktijkkennis aan. “Maar het begint bij politieke moed. Raadsleden moeten hun rol serieus nemen. Kinderen kunnen niet wachten.”
Ontdek meer van Westfriesland Praat
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
